1.Bölüm : Genel Hükümler Amaç Madde 1 - Bu Kanun, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun teşekkülünü sağlamak amacıyla düzenlenmiştir. Kapsam Madde 2 - Belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde yapılacak plan ile inşa edilecek resmi ve özle bütün yapılar bu Kanun hükümlerine tabidir. Genel Esas Madde 3 - Herhangi bir saha, her ölçekteki plan esaslarına, bulunduğu bölgenin, şartlarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı maksatlar için kullanılamaz. İstisnalar Madde 4 - 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunu, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma kanunu, bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ve 3030 sayılı Büyük Şehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında kanun ile diğer özel kanunlar ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümleri uygulanır. Türk Silahlı Kuvvetlerine ait harekat, eğitim ve savunma amaçlı yapılar için bu Kanun hükümlerinden hangisinin ne şekilde uygulanacağı Milli Savunma Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskan Bakanlığı tarafından müştereken belirlenir. Tanımlar Madde 5 - Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları aşağıda tanımlanmıştır. Nazım İmar Planı; Varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; Tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarının ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır. Yerleşme Alanı; imar planı sınırı içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının tümüdür. İmar Adası; imar planındaki esaslara göre meydana gelen adadır. İmar Parseli; İmar adaları içerisindeki kadastro parsellerinin İmar Kanunu, İmar Planı ve yönetmelik esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir. Kadastro Parseli; kadastro yapıldığı zaman kadastro adaları içinde bulunan mülkiyeti tescilli parseldir. Yapı; Karada ve suda, daimi ve muvakkat resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunlara ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir Bina; kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme ve dinlenmelerini veya ibadet etmelerine yarayan, hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılardır. İlgili İdare; belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye dışında valiliktir. Bakanlık; Bayındırlık ve İskan Bakanlığıdır. Mücavir Alan; imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş olan alanlardır. Çevre Düzeni Planı : Ülke ve bölge plan kararlarına uygun olarak konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi yerleşme ve arazi kullanılması kararlarını belirleyen plandır. Ayrıca bu Kanunda adı geçen diğer tanımlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikte tarif edilir. Fen Adamları : (Ek: 26.4.1989-3542/1.md) Yapı, Elektrik tesisatı, sıhhi tesisat ve ısıtma, makine, harita kadastro ve benzeri alanlarda mesleki ve teknik öğrenim veren en az lise dengi okullardan mezun olmuş veya lise mezunu olup, bir öğrenim yılı süreyle bakanlıkların açmış olduğu kursları başarıyla tamamlamış olanlar ile 3308 sayılı Çıraklık ve meslek Eğitimi Kanununa göre ustalık belgesine sahip olan elemanlardır. Ayrıca bu kanunda adı geçen diğer tanımlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikte tarif edilir.
	2.Bölüm : İmar Planları ile İlgili Esaslar Planlama Kademeleri Madde 6 - Planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından "Bölge Planları" ve "İmar Planları", İmar planları ise, "Nazım İmar Planları", " Uygulama İmar Planları", olarak hazırlanır. Uygulama imar planları, gerektiğinde etaplar halinde de yapılabilir. Halihazır Harita ve İmar Planları Madde 7 - Halihazır harita ve imar planlarının yapılmasında aşağıda belirtilen hususlara uyulur. a) Halihazır haritası bulunmayan yerleşim yerlerinin halihazır haritaları belediyeler veya valiliklerce yapılır veya yaptırılır. Bu haritaların tasdik mercii belediyeler ve valilikler olup tasdikli bir nüshası Bakanlığa, diğer bir nüshası da ilgili tapu dairesine gönderilir. b) Son nüfus sayımında, nüfusu 10.000'i aşan yerleşim imar planlarının yaptırılmaları mecburidir. Son nüfus sayımında, nüfusu 10.000' aşmayan yerleşmelerde imar planı yapılmasının gerekli olup olmadığına belediye meclisi karar verir. Mevcut imar planları yürürlüktedir. c) Mevcut planlarının yerleşmiş nüfusa yetersiz olması durumunda veya yeni yerleşme alanlarını acilen kullanmaya açılmasını temin için belediyeler veya valiliklerce yapılacak mevzi imar planlarına veya imar planı olmayan yerlerde Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelik esaslarına göre uygulama yapılır. Haritaların alınmasına veya imar planlarının tatbikatına memur edilen vazifeliler, vazifelerini yaparlarken 2613 sayılı Kadastro ve Tapu Tahriri Kanununun 7. Maddesindeki selahiyeti haizdirler. Planların Hazırlanması ve Yürürlüğe Konulması Madde 8 - Planların hazırlanmasında ve yürürlüğe konulmasında aşağıda belirtilen esaslara uyulur. a) Bölge planları; sosyal-ekonomik gelişme eğilimlerini, yerleşmelerin gelişme potansiyelini, sektörel hedefleri, faaliyetlerini ve alt yapıların dağılımını belirlemek üzere hazırlanacak bölge planlarını, gerekli gördüğü hallerde Devlet Planlama Teşkilatı yapar veya yaptırır. b) İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde bir ay süre ile ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi on beş gün içinde incelenerek kesin karara bağlar. Belediye ve mücavir alan dışında kalan yerlerde yapılacak planlar valilik veya ilgilisince yapılır veya yaptırılır. Valilikçe uygun görüldüğü takdirde onaylanarak yürürlüğe girer. Onay tarihinden itibaren valilikçe tespit edilen ilan yerinde bir ay süre edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. İtirazlar valiliğe yapılır. Valilik itirazları ve planları onbeş gün içerisinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişikliklerde yukarıdaki usullere tabidir. Kesinleşen imar planlarının bir kopyası, Bakanlığa gönderilir. İmar planları alenidir. Bu aleniyeti sağlamak ilgili idarelerin görevidir. Belediye başkanlığı ve mülki amirlikler, imar planının tamamını veya bir kısmını kopyalar veya kitapçıklar haline getirip çoğaltarak tespit edilecek ücret karşılığında isteyenlere verir. İmar Planlarında Bakanlığın Yetkisi Madde 9 - (Bu maddeye 20.6.1987 tarih ve 3394 Sayılı Kanunun 7. Maddesi ile 3. Fıkradan sonra gelmek üzere eklenen fıkra 28.11.1991 tarih ve 21065 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan 26.9.1991 gün ve 1992/32 sayılı Anayasa Mahkemesi Kararı ile iptal edilmiş olup madde metninden çıkarılmıştır.) Bakanlık gerekli görülen hallerde, kamu yapıları ile ilgili imar planı ve değişikliklerini, umumi hayata müessir afetler dolayısıyla veya toplu konut uygulaması ve gecekondu Kanununun uygulaması amacıyla yapılması gereken planları ve plan değişikliklerini, birden fazla belediyeyi ilgilendiren metropoliten imar planlarının veya içerisinden veya civarından demiryolu veya karayolu geçen, hava meydanı bulunan veya havayolu veya denizyolu bağlantısı bulunan yerlerdeki imar veya yerleşme planlarının tamamını veya bir kısmını, ilgili belediyelere veya diğer idarelere bu yolda bilgi vererek ve gerektiğinde işbirliği sağlayarak yapmaya,yaptırmaya değiştirmeye ve re' sen onaylamaya yetkilidir. Bir kamu hizmetinin görülmesi maksadı ile resmi bina ve tesisler için imar planlarında yer ayrılması veya bu amaçla değişiklik yapılması gerektiği takdirde, bakanlık, valilik kanalı ile ilgili belediyeye talimat verebilir veya gerekirse imar planının resmi bina ve tesislerle ilgili kısmını re'sen yapar ve onaylar. Bakanlık birden fazla belediyeyi ilgilendiren imar planlarının hazırlanmasında kabul ve onaylanması safhasında ortaya çıkabilecek ihtilafları halleder ve gerektiğinde re'sen onaylar. Kesinleşen planlar ilgili belediyelere ve valiliklere tebliğ edilir. Bu planları uygulanması mecburidir. Re'sen yapılan planlardaki değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir. İmar Programları, Kamulaştırma ve Kısıtlık Hali Madde 10 - Belediyeler; imar planlarının yürürlüğe girmesinden en geç 3 ay içinde, bu planı tatbik etmek üzere 5 yıllık imar programlarını hazırlarlar. Beş yıllık imar programlarının görüşülmesi sırasında ilgili yatırımcı kamu kuruluşlarının temsilcileri görüşleri esas alınmak üzere meclis toplantısına katılır. Bu programlar, belediye meclisinde kabul edildikten sonra kesinleşir. Bu program içinde bulunan kamu kuruluşlarına tahsis edilen alanlar, ilgili kamu kuruluşlarına bildirilir. Beş yıllık imar programları sınırları içinde kalan alanlardaki kamu hizmet tesislerine tahsis edilmiş olan yerleri ilgili kamu kuruluşları bu program süresi içinde kamulaştırırlar. Bu amaçla gerekli ödenek, kamu kuruluşlarının yıllık bütçelerine konulur. İmar programlarında umumi hizmetlere ayrılan yerler ile özel kanunları gereğince kısıtlama konulan gayrimenkuller kamulaştırılıncaya veya umumi hizmetlerle ilgili projeler gerçekleştirilinceye kadar bu yerlerle ilgili olarak diğer kanunlarla verilen haklar devam eder. Kamuya Ait Gayrimenkuller Madde 11 - İmar planlarında; meydan, yol, park, yeşil saha, otopark, toplu taşıma istasyonu ve terminal gibi umumi hizmetlere ayrılmış yerlere rastlayan Vakıflar genel müdürlüğüne ait gayrimenkuller ile askeri yasak bölgeler, güvenlik bölgeleri ile güvenliği ile doğruya ilgili Türk Silahlı Kuvvetlerinin ait hareket ve savunma amaçlı yerler hariç Hazine ve özel idareye ait arazi ve arsalar belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye, belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye ait arazi ve arsalar belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye, belediye ve mücavir alan hudutları dışında özel idareye bedelsiz terk edilir ve tapu kaydı terkin edilir. Ancak, bu yerlerin üzerinde bina bulunduğu takdirde, arsası hariç yalnız binanın halihazır kıymeti için takdir edilecek bedel ödenir. Bedeli ve ödeme şekli taraflarca tespit olunur. Bu suretle mal edilen arazi ve arsalar belediye veya özel idare tarafından satılamaz ve başka bir maksat için kullanılamaz. Bu hususta tapu kütüğünün beyanlar hanesine gerekli şerh konur. Bu yerlerin kullanılış şekli, yeni bir imar planıyla değiştirilip özel mülkiyete konu olabilecek hale getirildiği takdirde, bu yerler devir alınan idareye belediye veya özel idarece aynı usulle iade edilir. Buna aykırı davranışı sabit olan ilgililer şahsen sorumludur. Bu terkinler hiçbir şekilde resim, harç ve vergiye tabi değildirler. Hazırlanan imar planı sınırları içindeki kadastral yollar, meydanlar ile meralar, imar planının onayı ile bu vasıflarını kendiliğinden kaybederek, onaylanmış imar planı kararı ile getirilen kullanma amacına konu ve tabi olurlar. Cephe Hattı Madde 12 - İmar planlarında gösterilen cephe hattından önde bina yapılamaz. Herhangi bir arsanın cephe hattının gerisinde kalan kısmı, plan ve yönetmelik esaslarına uygun bina inşaatına yetmiyorsa, beş yıllık imar programı içinde olup olmadığına göre 10. maddede belirtilen müddetler içerisinde 18. madde hükümleri tatbik edilmediği veya başka bir şekilde haline imkan bulunamadığı takdirde mal sahibinin yazılı müracaatı üzerine bu arsanın tamamı ilgili idarelerce kamulaştırılır. İmar Planlarının Umumi Hizmetlere Ayrılan Yerler Madde 13 - Resmi yapılara, tesislere ve okul, cami, yol meydan, otopark, yeşil saha, çocuk bahçesi, Pazar yeri, hal, mezbaha, ve benzeri umumi hizmetlere ayrılan alanlarda inşaata ve mevcut bina varsa esaslı değişiklik ve ilaveler yapılmasına izin verilmez. Ancak imar programına alınıncaya kadar mevcut kullanma şekli devam eder. İmar programına alınan alanlarda kamulaştırma yapılıncaya kadar emlak vergisi ödenmesi durdurulur kamulaştırmanın yapılması halinde durdurma tarihi ile kamulaştırma tarihi arasında tahakkuk edecek olan emlak vergisi, kamulaştırmayı yapan idare tarafından ödenir. Birinci fıkrada yazılı yerlerin kamulaştırma yapılmadan önce plan değişikliği ile kamulaştırmayı gerektiren yeni bir maksada ayrılması halinde ise durdurma tarihinden itibaren geçen sürenin emlak vergisini mal sahibi öder. Ancak, parsel sahibi, imar planlarının tasdik tarihinden itibaren beş yıl sonra, müracaat ettiğinde, imar planlarından meydana gelen değişikliklerden ve civarın özelliklerinden dolayı okul, cami ve otopark sahası ve benzeri umumi hizmetlere ayrılan alanlardan ilgili kamu kuruluşuna yapımından vazgeçildiğine dair görüş alındığı takdirde, tüm belirli çevrede nüfus, yoğunluk ve donatım dengesini yeniden irdeleyerek hazırlanacak yeni imar planına göre inşaat yapılır. Bu kanunun yayımı tarihinden önce yapılan imar planlarında, bahsedilen beş yıllık süre bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren geçerlidir. Onaylanmış imar planlarında, birinci fıkrada yazılı yerlerdeki arsa ve arazilerin, bu Kanunda öngörülen düzenleme ortaklık payı oranı üzerindeki miktarların mal sahiplerince ilgili idarelere bedelsiz olarak terk edilmesi halinde bu terk işlemlerinden ayrıca emlak alım ve satım vergisi alınmaz. İrtifak Hakları Madde 14 - Belediye veya valilikler, imar planlarının uygulanması sırasında, bir gayri menkulün tamamını kamulaştırmadan o yerin muayyen saha, yükseklikte ve derinliğindeki kısmı üzerinde kamu yararı amacıyla irtifak hakkı tesis edebilir. Belediyeler veya valilikler, mümkün olan yer ve hallerde mal sahibinin muvafakatiyle, bedelsiz irtifak hakkın verme karşılığında, bedelsiz irtifak hakkı tesis edebilir.
	3.Bölüm : ifraz ve Tevhid İşleri İfraz ve Tevhid Madde 15 - İmar planlarına göre yol, meydan, yeşil saha, park ve otopark gibi umumi hizmetlere ayrılan yerlere rastlayan gayrimenkullerin bu kısımlarının ifrazına veya tevhidine izin verilmez. İmar parselasyon planı tamamlanmış olan yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin bu planlara uygun olması şarttır. İmar planlarında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapılacak ifrazların, asgari cephe genişlikleri ve büyüklükleri yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir. İmar planı dışında kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçük ifrazlara izin verilmez. Tescil ve Şüyuun İzalesi Madde 16 - Belediye ve mücavir alan hudutları içindeki gayrimenkullerin re' sen veya müracaat üzerine tevhid veya ifrazı, bunlar üzerinde irtifak hakkı tesisi veya bu hakların terkini, bu Kanun ve yönetmelik hükümlerine uygunluğu belediye encümenleri veya il idare kurullarınca onaylanır. Onaylama işlemi, müracaatın belediyelere veya valiliklere intikalinden itibaren en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır ve tescil veya terkini için 15 gün içinde tapuya bildirilir Tapu dairesi, tescil veya terkin işlemini ay içinde sonuçlandırmak zorundadır. Bu Kanun hükümlerine göre şüyuulandırılan gayrimenkullerin sahipleri ilgili idarenin tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde aralarında anlaşamadıkları veya şüyuun izalesi için mahkemeye müracaat edilmediği takdirde ilgili hissedarmış gibi şüyuun izalesi davası açabilir. Tarafların rızası veya mahkeme kararı ile şüyuun izalesi ve arazi taksimi de yukarıdaki hükümlere tabidir. Kamulaştırmadan Arta Kalan Kısımlar, Madde 17 - Belediye veya valilik, kendi malı olan veya imar planlarının tatbiki sonucu kamulaştırmadan artan parçalarla, istikameti değiştirilen veya kapanan yol ve meydanlarda hasıl olan sahalardan müstakil inşaata elverişli olmayan parçaları, bitişiğindeki arsa veya bina sahibine bedel takdiri suretiyle satmak, gayrimenkul sahiplerinin yola giden yerlerden en dolaylı tahakkuk eden istihkaklarını bedel takdiri suretiyle değiştirmek ve komşu gayrimenkul sahibi takdir edilen bedelle satın almaktan imtina ederse, şüyuulandırıp satmak suretiyle imar planına uygunluğu temin eder. Bunlardan müstakil inşaata elverişli olanları, kamu yararı için, belediye veya valilikçe ve yeri alınan şahısların muvafakatları halinde istihkaklarına karşılık olarak bedel takdiri ve icabında denklik temini suretiyle değiştirmeye belediye ve valilik yetkilidir. Ayrıca belediye veya valilikler ile şüyulu müstakil inşaat yapmaya müsait bulunan imar parsellerinde belediye veya valilikler hisselerini parselin diğer hissedarlarına bedel takdiri suretiyle satmaya ilgililer satın almaktan imtina ederse, şüyuun izalesi suretiyle sattırmaya yetkilidir. Bu maddeye göre bedel takdirleri ve bu bedellere itiraz şekilleri 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre yapılır. Arazi ve Arsa Düzenlenmesi Madde 18 - İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve araziler malikler veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re' sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır. Belediyeler veya valiliklerce düzenlenmeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtım sırasında bunların yüz ölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen diğer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık paylara düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlenmeden önceki yüz ölçümlerinin yüz otuz beşini geçemez. Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerlerin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi yeşil saha, cami ve karakol gibi umumi hizmetlerden bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarda kullanılamaz. Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır. Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır. Bir fıkra hükümlerine göre, herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınmaz. Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına mani teşkil etmez. Bu düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenleme ortaklık payı alınanlarından bu düzenleme sebebiyle ayrıca değerlendirme resmi alınmaz. Üzerinde bina bulunan hisseli parsellerde, şüyulanma sadece zemine ait olup, şüyuun giderilmesinde bina bedeli ayrıca dikkate alınır. Düzenleme sırasında plan ve mevzuata göre muhafazasında mahzur bulunmayan bir yapı, ancak bir imar parseli içinde bırakılabilir. Tamamı veya bir kısmını plan ve mevzuat hükümlerine göre muhafazası mümkün görülmeyen yapılar ise, birden fazla imar parseline de rastlayabilir. Hisseli bir veya birkaç parsel üzerinde kalan yapıların bedelleri, ilgili parsel sahiplerince yapı sahibine ödenmedikçe ve aralarında başka bir anlaşma temin edilmedikçe, bu yapıların eski sahipleri tarafından kullanılmasına devam olunur. Bu maddede belirtilen kamu hizmetlerine ayrılan yerlere rastlayan yapılar, belediye veya valilikçe kamulaştırılmadıkça yıktırılamaz. Düzenlenmiş arsalarda bulunan yapılara, ilgili parsel sahiplerinin muvafakatları olmadığı veya plan ve mevzuat hükümlerine göre mahzur bulunduğu takdirde, küçük ölçüdeki zaruri tamirler dışında ilave, değişiklik ve esaslı tamir izni verilemez. Düzenlemeye tabi tutulması gerektiği halde, bu madde hükümlerinin tatbiki mümkün olamayan hallerde imar planı ve yönetmelik hükümlerine göre müstakil inşaata elverişli olan kadastral parsellere plana göre inşaata ruhsatı verilebilir. Bu maddenin tatbikinde belediye veya valilik, ödeyecekleri kamulaştırma bedeli yerine ilgililerin muvafakatı halinde kamulaştırılması gereken yerlerine karşılık, plan ve mevzuat hükümlerine göre yapı yapılması mümkün olan belediye veya valiliğe ait sahalardan yer verebilirler. Veraset yolu ile intikal eden, bu kanun hükümlerine göre şüyuulandırılan, Kat Mülkiyeti Kanunu uygulanması, tarım ve hayvancılık, turizm, sanayi ve depolama amacı için yapılan hisselendirmeler ile cebri icra yolu ile satılanlar hariç imar planı olmayan yerlerde her türlü yapılaşma amacıyla arsa ve parselleri hisselere ayıracak özel parselasyon planları satış vaadi sözleşmeleri yapılamaz Parselasyon Planlarının Hazırlanması ve Tescili Madde 19- İmar planlarına göre parselasyon planları yapılıp, belediye ve mücavir alan içinde belediye encümeni, dışında ise idare kurulunun onayından sona yürürlüğe girer. Bu planlar bir ay müddetle ilgili idarede asılır. Ayrıca mutat vasıtalarla duyurulur. Bu sürenin sonunda kesinleşir. Tashih edilecek planlar hakkında da hüküm uygulanır. Kesinleşen parselasyon planları tescil edilmek üzere tapu dairesine gönderilir. Bu daireler ilgililerin muvafakatı aranmaksızın, sicilleri planlara göre re' sen tanzim ve tesis ederler. Bir parsel üzerinden birden fazla bina ve tesislerin yapımı gerektiğinde (Kooperatif evleri, siteler, toplu konut inşaatı gibi) imar parselasyon planları ifraza gerek kalmadan bu ihtiyacı karşılayacak şekilde düzenlenir veya değiştirilir ve bu arada, talep halinde, Kat Mülkiyeti kanunu hükümleri uygulanır.
	4.Bölüm : Yapı ve Yapı ile ilgili Esaslar Erken Bitirme Primi: Madde 88- Şartname ve sözleşmesinde tespit edilecek sürelerden önce tamamlanmasında idarelerce yarar görülen yapım işlerinde, esasları şartnamede tespit edilmek üzere müteahhitlere erken bitirme primi verilebilir. Süre uzatımı verilen işlerde hiç bir surette bu tür prim verilemez. Özelliği bulunan işler: Madde 89 - (Değişik : 2/3/1984-2990/10 md.) Bu Kanun hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmayacağı haller ile, Türk Silahlı Kuvvetlerinin ve Emniyet Genel Müdürlüğünün yeniden teşkilatlanması, silah, araç ve gereçlerinin modern teknik gelişmelere uygun şekilde yenileştirilmesi ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin Stratejik Hedef Planının gerçekleşmesi için temin edilecek mal ve hizmetlerin ihalesinde, ilgili bakanlığın teklif edeceği ihaleler için bu Kanun hükümleri dışında kalınmasına Bakanlar Kurulunca karar verilebilir. Bu ihalelerde uygulanacak usul ve esaslar idarelerince hazırlanarak ilgili bakanın onayı ile belirlenir. Tarım ve Orman Ürünlerinin Tercihli Usuller Ve Tekel Maddelerine İlişkin Özel Hükümleri: Madde 90- Tarım ve orman ürünlerinin üretim, imal, kesme, toplama, taşıma gibi işlerinde ve bu ürünlerin satışlarında uygulanacak tercihli usullerle, tekel maddelerinin satımı ve tekelle ilgili ürünlerin üreticiden alımı hakkında, özel kanunlardaki hükümler saklıdır. Muayene ve Kabul İşlemleri: Madde 91- Teslim edilen mal, hizmet, yapım veya yapılan işin muayene ve kabul işlemleri, idarelerce kurulacak en az üç kişilik muayene ve kabul heyetleri tarafından yapılır. Muayene ve kabul işlemlerinin nasıl yapılacağı, Milli Savunma, Maliye ve Bayındırlık bakanlıklarınca hazırlanacak Bakanlar Kurulunca çıkarılacak bir yönetmelikte gösterilir. Sürelerin Hesabı: Madde 92- Bu Kanunda yazılı sürelerin hesaplanmasında hüküm bulunmayan hallerde, Borçlar kanunu hükümleri uygulanır. Tebligat: Madde 93- Bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde yapılacak tebliğler hakkında Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.
	5.Bölüm : Çeşitli Hükümler Yapı Madde 20 - Yapı : a) Kuruluş veya kişilerce kendilerine ait tapusu bulunan arazi, arsa veya parsellerde, b) Kuruluş veya kişilerce kendisine ait tapusu bulunmamakla beraber kamu kurum ve kuruluşların vermiş oldukları tahsis veya irtifak hakkı tesis belgeleri ile imar planı, yönetmelik, ruhsat ve eklerine uygun olarak yapılabilir. Yapı Ruhsatiyesi Madde 21 - (Anayasa Mahkemesinin 11.12.1986 tarih ve 1986/29 sayılı kararı ile iptal edilen ibareler çıkarılarak düzenlenmiştir.) Bu kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 27. maddede belirtilen istisna dışında belediye veya valiliklerde yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Ruhsatı alınmış yapılarda herhangi bir değişiklik yapılması da yeniden ruhsat alınmasına bağlıdır. Bu durumda, bağımsız bölümlerin brüt alanı artmıyorsa ve nitelik değişmiyorsa ruhsat, hiçbir vergi, resim ve harca tabi olmaz. Ancak; derz, iç ve dış sıva, boya, badana, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat tamirleri ile çatı onarımı ve kiremit aktarılması ve yönetmeliğe uygun olarak mahallin hususiyetine göre belediyelerce hazırlanacak imar yönetmeliklerinde belirtilecek taşıyıcı unsuru etkilemeyen diğer tadilatlar ve tamiratlar ruhsata tabi değildir. Belediyeler veya valilikler mahallin ve çevrenin özelliklerine göre yapılar arasında uyum sağlamak, güzel bir görünüm elde etmek amacıyla dış cephe boya ve kaplamaları ile çatının malzemesini ve rengini tayin etmeye yetkilidir. Bu kanunun yürürlüğe girmesinden önce yapılmış olan yapılar da bu hükme tabidir. Ruhsat Alma Şartları Madde 22 - (Anayasa Mahkemesinin 11.2.1986 tarih ve 1986 /29 Sayılı kararı ile iptal edilen ibareler çıkarılarak düzenlenmiştir.) Yapı ruhsatiyesi almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilir. Dilekçeye sadece, tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge ), mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa ebatlı kroki eklenmesi gereklidir. Belediyeler veya valiliklerce ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlış bulunmuyorsa müracaat tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir. Eksik veya yanlış olduğu takdirde; müracaat tarihinden itibaren on beş gün içinde müracaatçıya ilgili bütün eksik ve yanlışları yazı ile bildirilir. Eksik ve yanlışlar giderildikten sonra yapılacak müracaattan itibaren en geç on beş gün içinde yapı ruhsatiyesi verilir. Gelişme Anlarında Yapı Ruhsatı Madde 23 - İskan hudutları içinde olup da, imar planında beldenin inkişafına ayrılmış bulunan sahalarda her ne şekilde olursa olsun, yapı izni verilmesi için ; a) Bu sahaların imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak parselasyon planlarını belediye encümeni veya il idare kurulunca tasdik edilmiş bulunması, b) Plana ve bulunduğu bölgenin şartlarına göre yolların, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik gibi teknik alt yapısının yapılmış olması, Şarttır. Ancak, bunlardan parselasyon planları tasdik edilmiş olmakla beraber yolu, pis ve içme suyu şebekeleri gibi teknik alt yapısı henüz yapılmamış olan yerlerde, ilgili idarenin izni halinde ve ilgili idarece hazırlanacak projeye uygun olarak yaptıranlara veya parselleri hizasına rastlayan ve yönetmelikte belirtildiği şekilde hissesine düşen teknik alt yapı bedeli %25 peşin ödeyip geri kalan %75 ini alt yapı hizmetinin ilgili idaresince tamamlanacağı tarihten en geç altı ay içinde ödemeyi taahhüt edenlere de yapı ruhsatı verilir. Kanalizasyon tesisinin yapı bitirilip kullanılmaya başlanacağı tarihe kadar yapılmaması halinde, fosseptik veya benzeri geçici bir tesis yaptırılması yoluna gidilir. Bu yapılmadığı takdirde yapıya kullanma izni verilemez. Ana tesis yapıldığında yapı sahibi veya sahipleri lağım ayaklarını bu tesise bağlamaya mecburdurlar. Toplu mesken alanlarında, ilgili şahıs veya kurumlarca ilgili idarenin izni ile bütünü inşa ve ikmal edilen teknik alt yapının iki tarafındaki diğer parsellerin sahiplerinden, kendi parsellerine isabet eden bedeli alınmadıkça, kendilerine yapı ruhsatı verilmez. Toplu mesken alanlarında altyapı tesisleri belediyelerce onaylı projesine göre ilgili şahıs veya kurumlarınca yapılmamışsa belediyece altyapı hizmetleri nedeniyle hiçbir bedel alınmaz. Alınan bu paralar teknik alt yapıyı yaptıranlara veya bu meblağı önceden ilgili idareye ödeyenlere aynen geri verilir. Şu kadar ki, yolun iki tarafındaki parsel sahipleri bahis konusu yol bedelleri ve bir kanalizasyon şebekesinden istifade eden veya etmesi gereken parsel sahipleri teknik altyapı bedellerini ilgili idareye vermedikçe ilgili idarenin bu tesisleri inşa ve ikmali mecburiyeti yoktur. Mevcut binalarda esaslı değişiklik ve ilaveler yapılması da bu madde hükümlerine bağlı olmakla beraber, bunların tamirleri için yukarıdaki şartlar aranmaz. Bu maddenin tatbikinde 6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri tatbik olunur. Tatbikatla ilgili diğer hususlar imar yönetmeliğinde belirtilir. İmar planları ilke kararları ile yoğunluk ve yapı düzeninde düzeltme ve yenileme getirilen yerleşik alanlardaki uygulamada mevcut şehirsel teknik ve sosyal alt yapının tevsil ya da yenilenmesi gereken durumlarda, şehirsel hizmetlerin yerine getirilmesi ile ilgili olarak kanunlarda belirtilen katılma payları bu hizmetlerden yararlanacak arsa, yapı ya da bina sahiplerinden usulünce alınır. İmar planlarında meskun saha olarak belirtilen yerlerde ise, gayrimenkul sahiplerince pis su mecralarının, yapının bulunduğu sokaktaki lağım şebekesine veya varsa umumi fosseptiğe bağlanması, lağım şebekesi veya umumi fosseptik olmayan yerlerde mahalli ihtiyaç ve vesaite göre ilgili idarece verilecek esaslar dahilinde gayrimenkulün içinde, lüzumlu tesisatın yapılması mecburidir. Bu bağlantılar mal sahibi tarafından ilgili idarece yapılacak tebligatla verilecek müddet zarfında yaptırılmadığı takdirde ilgili idare tarafından yıktırılır. Madde 24 - Anayasa Mahkemesinin 11.12.1986 tarih ve 1986/29 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Madde 25 - Anayasa Mahkemesinin 11.12.1986 tarih ve 1986/29 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Kamuya Ait Yapı ve Tesisler ile Sanayi Tesislerinde Ruhsat Madde 26 - Kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılacak veya hareket yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü mesuliyeti bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydıyla avan projeye göre ruhsat verilir. Devletin güvenlik ve emniyeti ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin hareket ve savunma bakımından gizlilik arz eden yapılara; belediyeden alınan imar durumuna kat nizamı, cephe hattı, inşaat derinliği ve toplam inşaat metrekaresine uyularak projelerin kurumlarınca tasdik edildiği, statik ve tesisat sorumluluğunu kurumlarına ait olduğunun ilgili belediyesine veya valiliklere yazı ile bildirildiği takdirde, 22. Maddede sayılan belgeler aranmadan yapı ruhsatı verilir. ( 3. Fıkra olarak maddede yer alan bu fıkra Anayasa mahkemesinin 11.12.1986 tarih ve 1986/29 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.) Ruhsata Tabi Olmayan Yapılar ve Uyacakları Esaslar Madde 27 - ( Bu maddenin 1.2 ve 3 fıkraları Anayasa Mahkemesinin 11.12.1986 tarih ve 1986/29 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.) Belediye ve mücavir alanlar dışında köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanların köy yerleşik alanları ve civarında ve mezralarda yaptıracağı konut, hayvancılık veya tarımsal amaçlı yapılar için inşaat ve iskan ruhsatı aranmaz. Ancak, yapının fen ve sağlık kurallarına uygun olması ve muhtarlıktan izin alınması gerekir. Fenni Mesuller ve Mesuliyetleri İle Müteahhit Sicilleri Madde 28 - (Anayasa Mahkemesinin 11.2.1986 tarih ve 1986/29 Sayılı kararı ile iptal edilen ibareler çıkarılarak düzenlenmiştir.) Yapının fenni mesuliyetini üzerine alan meslek mensupları yapıyı ruhsat ve eklerine uygun olarak yaptırmaya ruhsat ve eklerine aykırı yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ruhsatı veren belediyeye veya valiliklere bildirmeye mecburdurlar. Bu ihbar üzerine 32. maddeye göre işlem yapılır. Yapının nevine ehemmiyetine ve büyüklük derecesine göre proje ve eklerinin tanziminin ve inşaatının kontrolünün 38. maddede belirtilen meslek mensuplarına yaptırılması mecburidir. Yapının fenni mesuliyetini üzerine almış olan meslek mensubu, bu vazifeden çekildiği takdirde, tatil günleri hariç, üç gün içinde, mucip sebepleriyle birlikte keyfiyeti yazılı olarak ilgili idareye bildirmekle mükelleftir, aksi takdirde kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Fenni mesulün herhangi bir sebeple istifası halinde istifa tarihinden önce yapılan işlerde sorumluluğu devam eder. Fenni mesuliyeti üzerine alanın istifa veya ölümü halinde başka bir meslek mensubu fenni mesuliyeti deruhte etmedikçe yapının devamına müsaade edilmez. Belediye ve mücavir alan sınırları içinde özel inşaat yapan müteahhitlerin sicilleri belediyelerce, bu hudutlar dışında özel inşaat yapanların sicilleri de valiliklerce tutulur. Ruhsat Müddeti Madde 29 - Yapıya başlama müddeti ruhsat tarihinden itibaren iki yıldır. Bu müddet zarfında yapıya başlanmadığı veya yapıya başlanıp da her ne sebeple olursa olsun, başlama müddetiyle birlikte beş yıl içinde bitirilmediği takdirde verilen ruhsat hükümsüz sayılır. Bu durumda yeniden ruhsat alınması mecburidir. Başlanmış inşaatlarda müktesep haklar saklıdır. Ruhsat yenilenmesi ve plan tadili sırasında ayrıca harç alınmaz. Ancak inşaat sahasında artış, bağımsız bölümlerin brüt alanında veya niteliğinde değişme olması halinde yeniden hesaplanacak harçtan evvelce ödenen haç tutarı tenzil edilir. Yeni durumda hesaplanan harç tutarında azalma olması halinde iade yapılmaz. Diğer kanunlardaki muafiyet hükümleri saklıdır. Ruhsat ve eklerin yapı yerinde bulundurulması mecburidir. Yapı Kullanma İzni Madde 30 - (Anayasa Mahkemesinin 11.2.1986 tarih ve 1986/29 Sayılı kararı ile iptal edilen ibareler çıkarılarak düzenlenmiştir.) Yapı tamamen bittiği takdirde tamamının, kısmen kullanılması mümkün kısımları tamamlandığı takdirde bu kısımların kullanılabilmesi için, inşaat ruhsatını veren belediye, valilik 27. maddeye göre ruhsata tabi olamayan yapıların tamamen veya kısmen kullanılabilmesi için ise ilgili belediye ve valilikten izin alınması mecburidir. Mal sahibinin müracaatı üzerine yapının ruhsat ve eklerine uygun olduğu ve kullanılmasında fen bakımından mahzur görülmediğinin tespiti gerekir. Belediyeler, Valilikler mal sahiplerinin müracaatlarını en geç otuz gün içinde neticelendirme mecburiyetindedir. Aksi halde bu müddetin sonunda yapının tamamının kullanılmasına izin verilmiş sayılır. Bu maddeye göre verilen izin; yapı sahibini kanuna, ruhsat ve eklerine riayetsizlikten doğacak mesuliyetten kurtaramayacağı gibi her türlü vergi, resim ve harç ödeme mükellefiyetinden de kurtarmaz. Kullanma İzni Alınmamış Yapılar Madde 31 - İnşaatın bitme günü, kullanma izninin verildiği tarihtir. Kullanma izni verilmeyen ve alınmayan yapılar da izin alınıncaya kadar elektrik, su ve kanalizasyon hizmetlerinden ve tesislerinden faydalandırılamazlar. Ancak kullanma izni alan bağımsız bölümler bu hizmetlerden istifade ettirilir. Ruhsatsız veya Ruhsat ve Eklerine Aykırı Olarak Başlanan Yapılar Madde 32 - (Anayasa Mahkemesinin 11.2.1986 tarih ve 1986/29 Sayılı kararı ile iptal edilen ibareler çıkarılarak düzenlenmiştir.) Bu Kanun hükümlerine göre ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılar hariç; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Durdurma yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası da muhtara bırakılır. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat olarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu inceleme sonunda anlaşılırsa mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir. Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir. Ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır. Ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. Umumi Hizmetlere Ayrılan Yerlerde Muvakkat Yapılar Madde 33 - İmar planlarında bulunup da müracaat gününde beş yıllık imar programına dahil olmayan yerlerde, plana göre kapanması gereken yok ve çıkmaz sokak üzerinde bulunan veya 18. madde hükümleri tatbik olunmadan normal şartlara yapı izni verilmeyen veya 13. maddede belirtilen hizmetlere ayrılmış olan ve haklarında bu madde hükmünün tatbiki istenen parsellerde üzerinde yönetmelik esaslarına uygun yapı yapılması mümkün olanlarından sahiplerinin istekleri üzerine belediye encümeni veya il idare kurulu kararıyla imar planı tatbikatına kadar muvakkat inşaat veya tesisata müsaade edilir ve buna dayanılarak usulüne göre yapı izni verilir. Bu gibi hallerde verilecek müddetin on yıl olması, yapı izni verilmeden önce belediye encümeni veya il idare kurulu kararının gün ve sayısının on yıllık müddet için muvakkat inşaat veya tesisat olduğunun, lüzumlu ölçe ve şartlarla birlikte tapu kaydına şerh edilmesi gereklidir. Muvakkatlık müddeti tapu kaydına şerh verildiği günden başlar. Birinci fıkradan sözü geçen bir parselde, esasen kullanılabilen bir bina varsa bu parsele yeniden inşaat ve ilaveler yapılmasına izin verilmeyeceği gibi, birden fazla muvakkat yapıya izin verilen yerlerde dahi bu yapıların ölçüleri toplamı yönetmelikte gösterilen miktarları geçemez. Bu maddenin tatbikinde kadastral parselde bir imar parseli gibi kabul olunur. Plan tatbik olunurken, muvakkat inşaat veya tesisler yıktırılır. On yıllık muvakkatlık müddeti dolduktan sonra veya on yıl dolmadan yıktırılması veya kamulaştırılması halinde muvakkat bina ve tesislerin 2942 sayılı Kamulaştırılma Kanunu hükümlerine göre takdir olunacak bedeli sahibine ödenir. İnşaat, Tamirat ve Bahçe Tanzimi ile İlgili Tedbirler ve Mükellefiyetler Madde 34 - İnşaat ve tamiratın devamı ve bahçelerin tanzim ve ağaçlandırılması sırasında yolun ve yaya kaldırımlarının, belediye veya valiliklere ve komşulara ait yerlerin işgal edilmemesi ve buralardaki yeraltı ve yerüstü tesislerin tahrip olunmaması ve bunlara zarar verilmemesi, taşıt ve yayaların gidişi ve gelişinin zorlaştırılmaması, yapı yol sınırını üç metre ve daha az mesafede yapıldığı takdirde her türlü tehlikeye önleyecek şekilde yapı önünün tahta perde veya münasip malzeme ile kapatılması ve geceleri aydınlatılması mecburidir. Yapı, yol kenarına yapıldığı takdirde ilgili idarece takdir edilecek zaruri hallerde yaya kaldırımlarının bir kısmının işgaline yayalar için uygun geçiş sağlamak ve yukarıdaki tedbirler alınmak şartıyla müsaade olunabilir. Bu gibi hallerde mülk sahibi veya inşaatı deruhte eden kişi veya kuruluşun sahipleri gelip geçenlere zarar vermeyecek ve tehlikeyi önleyecek tedbirleri alırlar. Zemin katlarda dükkan yapılmasına müsaade edilen yapılarda, yaya kaldırımı ile aynı seviyedeki ön bahçeleri yayaya açık bulundurulacak, yayaların can emniyetini tehlikeye düşürecek duvar ve manialar yapılamaz. Bu gibi yerlerde ve parsel hudutlarına merdiven yapılması zaruri hallerde rıht yüksekliği 0.15 metreden fazla olamaz. Bina Ön Cephe Hattı ile Yol Arası ve Tabii Zeminin Kazılması Madde 35 - Binaların zemin seviyesi altında kat kazanmak maksadıyla bina cephe hattından yola kadar olan kısımda, zeminin kazılarak yaya kaldırımı seviyesinin altına düşürülmesine müsaade edilmez. Her ne sebeple olursa olsun, evvelce ön bahçeleri yaya kaldırımı seviyesinden 0.50 metreden daha aşağıda teşekkül etmiş bulunan binalarla bu gibi arsaların sahipleri, gelip geçenlerin emniyetini temin etmek üzere, yol kenarına yönetmelikle belirtilen veya civarın karakterine göre ilgili idarece tespit edilen şekilde bahçe duvarı veya parmaklık yapmaya ve gereken emniyet tedbirlerini almaya mecburdurlar. Kapıcı Daireleri ve Sığınaklar Madde 36 - Kapıcı dairesi ve sığınak ayrılması mecburiyeti olan binalarda, bu dairelerin, yönetmelikte belirtilen şart ve ölçüleri havi bulunması lazımdır. Kapıcı daireleri ana bina içinde olabileceği gibi, nizamlara, fen ve sağlık şartlarına aykırı yapılmamak brüt 40 metre kareyi geçmemek şartı ve bahçenin herhangi bir yerinde veya müştemilat binaları içerisinde de tertiplenebilir. Bekçi, bahçıvan, kaloriferci gibi müstahdemin ikametine yer ayrılması halinde bu yerlerde de ayrı şartlar aranır. 29 veya 30. maddelerdeki hükümler bu maddede sözü geçen daireler hakkında da uygulanır. Nerelerde ve hangi binalarda kapıcı dairesi ve sığınak ayrılması gerektiği imar yönetmeliklerinde gösterilir. Otoparklar Madde 37 - İmar planlarının tanziminde, planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez. Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatla tahsis edilemez. Bu fıkra hükmüne aykırı hareket edildiği takdirde, ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir. Mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir.
	6.Bölüm : 2960 Sayılı Boğaziçi ile İlgili Hükümler Madde 46 - Bu Kanunla 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 6. Maddesine göre kurulan organlar kaldırılmıştır. Bu kuruluşların görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilen çerçeve dahilinde İstanbul Büyük Şehir ve ilgili ilçe Belediye Başkanlıklarınca yürütülür. Şöyle ki: 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2. maddesinde belirlenen ve 22/7/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen <<Boğaziçi Sahil Şeridi>> ve <<öngörünüm>> bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "geri görünüm" ve "etkilenme" bölgelerindeki uygulamalar da ilgili ilçe Belediye Başkanlarınca yapılır. Madde 47 - (18.4.1987 tarih ve 19435 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan 3194 sayılı İmar Kanununun bazı maddelerinin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi karara uyarınca düzenlenmiştir.) 2960 Sayılı Boğaziçi Kanununun 3. Maddesinin "f" ve "g" fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir, f) Boğaziçi alanında mevcut planında nüfus ve yapı yoğunluğu göz önüne alınmak kaydı ile plan değişikliği yapılabilir. g) Anayasa Mahkemesinin 11.12.1986 tarih ve 1986/29 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Madde 48 - 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 10. maddesi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir. Madde 10 - "Geri görünüm" bölgesinde taban alan kat sayısı (T.A.K.S.) azami % 15 ve 4 katı (H = 12.50 m. irtifaı), "Etkilenme" bölgesinde ise gene taban alanlı kat sayısı (T.A.K.S.) % 15 ve 5 katı (H = 15.50 m. irtifaı) geçmemek şartı ile konut yapılabilir. Daha önce belediyeye bilabedel terk edilmiş veya edilecek olan alanlar bu hesaba dahil edilir. Hesaplar brüt alan üzerinden yapılır. 1/1/1982 den sonra alınmış "Yüksek Anıtlar Kurulunun" kararları ile 22/7/1983 onay tarihli planda kazanılmış haklar saklıdır. Ancak, kat alanı ve irtifa ne olursa olsun İmar Kanununun ilgili maddelerine göre yapı sahipleri ruhsat ve iskan alma mecburiyetinde olup, bu işlemler yalnızca ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca avan ve tatbikat projelerine göre verilir. Gerekli gördüğü takdirde "Boğaziçi Alanı" için yapılan planların revize edilmesi "geri görünüm" ve "etkilenme" bölgelerinde 3030 sayılı Kanuna göre, "sahil şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerinde İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlarının onayından sonra "Boğaziçi İmar Yüksek Koordinasyon Kurulu" onayı ile yürürlüğe girer. İlgili kamu kurum ve kuruluşları ile meslek kuruluşları, Büyük Şehir Belediye Başkanlığında bir ay süre ile ilan edilen "Sahil Şeridi" ve "Ön görünüm" bölgeleri ile ilgili planlara itiraz edebilir. Ancak itirazlar yürürlüğü durdurmaz. Belediye Başkanlığı planı itirazları ile incelenir ve görüşünü de ekleyerek Belediye Meclisine sunar. Belediye Meclisi durumu bir ay içinde inceleyerek kararı varır. Netice, Büyük Şehir Belediye Başkanının ve Boğaziçi İmar Yüksek Koordinasyon Kurulunun onayı ile kesinleşir. Plan değişiklikleri de aynı usule göre yapılır. İmar Yüksek Koordinasyon Kurulu: Başbakan veya görevlendireceği Başbakan Yardımcısı veya bir devlet bakanı başkanlığında Milli Savunma, Bayındırlık ve İskan, Kültür ve Turizm, Ulaştırma, Tarım Orman ve Köy İşleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlarından oluşur. Kurulun sekreterya görevini Bayındırlık ve İskan Bakanlığı yürütür. Boğaziçi İmar Müdürlüğünün bütçesi personeli ve gelirleri de İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığına aktarılır.
7.Bölüm : Geçici Hükümler ve Yürürlük, Yürütme Yapıların Amacında Kullanılması Geçici Madde 1 - Herhangi bir sahada bulunan ve 2981 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra yapılan yapılar bölgenin teşekkül şartlarının imar planı esaslarına ve yönetmelik hükümlerine aykırı, maksatlar için kullanılamaz. Bu gibi yapılar Kanunun yayımı tarihinden itibaren 3 ay içinde inşa ettirenlerce eski şekline getirilir. Aykırılık bu süre sonunda düzeltilmezse Belediye veya valilikçe yapılır veya yaptırılır ve masrafı %20 fazlası ile yapı sahibinden tahsil edilir. Başka Amaçla Kullanılan Otopark Yerleri Geçici Madde 2 - Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yapı kullanma izni alınıp ruhsat ve eklerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilmiş ve 2981 sayılı kanunun kapsamına girmeyen otopark yerlerinden otopark yönetmeliğine göre otopark tahsisi gerekenleri hakkında 37. Maddenin son fıkrasına göre işlem yapılır. Önce Verilen Ruhsat ve İzinler Geçici Madde 3 - Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce imar plan ve mevzuatına uygun olarak verilen ruhsat ve izinler geçerlidir. Müşterek Giriş Geçici Madde 4 - Kanunun yürürlüğe girmesinden önce tapuda müşterek giriş olarak tescil edilip fiilen kamu tarafından yol olarak kullanılan tapu yol olarak terkin edilmeyen gayrimenkullerin imar planında kamu hizmet ve tesislerine ayrılanları belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye encümeni, dışında ise il idare kurulu kararı ile muvafakat aranmaksızın imar planındaki tahsis amacına uygun olarak tapuda terkin edilir. Örfü Belde Paftos Geçici Madde 5 - Belediye hudutları ve mücavir sahaları içinde veya dışında bulunan gedik ve zeminler (örfü belde - patfos) tamamen yıkılıp yok olarak (müntafi ve münhedim) varlıklarını kaybedip, kaybettiklerine bakılmaksızın bu kanun hükümlerine göre tasfiye olunurlar. Tasfiye tabi tutulan taşınmaz mallardaki zemin hakları bedele çevrilmiştir. Zemin hakkı bedeli, ait olduğu taşınmaz mallardaki zemine ait son emlak vergi değerinin 1/5'dir. Bu şekilde belirlenecek zemin hakkı sahibi adına emaneten milli bir bankaya yatırılır. Müracaat edilmediği takdirde zemin sahibi lehine kanuni ipotek tesis edilir. Zemin hakkı bedelinin 1/4 ' peşin, bakiyesi en geç üç yıl içinde yıllık eşit taksitlerle ödenir ve bu bedele bankaca vadesiz mevduat faizi uygulanır. Peşin miktar ve taksitler 40.000 TL den az olamaz. Bu işlemlerden sonra tapu sicilinde gerekli terkin ve tashihler resen yapılır. Bankaya emaneten yatırılan veya ipotekle temin edilen zemin hakkı bedeli üzerindeki iddialar genel hükümlere tabidir. Geçici Madde 6 - 2981 sayılı Kanuna göre düzenlenmiş ve tasdik edilmiş olan ıslah imar planlarının uygulanmasında, inşaat ruhsatı verilmesine ilişkin şart ve şekilleri tespite, belediye ve mücavir alanlar içinde belediyeler dışında valilikler yetkilidir. Geçici Madde 7 - (Bu Maddenin 1. Fıkrası Anayasa Mahkemesinin 11.12.1986 tarih ve 1986/29 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.) Boğaziçi alanında mevcut çekme katlar aynı gabari içinde kalmak şartı ile tam kata iblağ edilir. Ancak teras kullanma hakkı daha önce tapuya tescil edilmemiş olan çatı katı malikleri emlak vergisi beyan edilen daire bedelinin daire metre karesine bölünerek bulunan bir metrekare değerinin kazanılan alan ile çarpımı sonucu bulunan değeri hisse nispetlerine göre diğer kat maliklerine öder. Kendileri bulunmadıkları takdirde bu bedel isimlerine milli bir bankaya yatırılır. Geçici Madde 8 - Bu Kanunun uygulanmasını gösteren yönetmelikler Kanunun yayımından itibaren en geç 6 ay içinde çıkarılır. Yürürlük Madde 49 - Bu Kanunun 43/b, c, d, e:46-47 ve 48. Maddeleri ile geçici 7. Maddesi yayımı tarihinde; diğer maddeleri yayımını takiben 6 ay sonra yürürlüğü girer. Yürütme Madde 50 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
İmar Kanunu ile İlgili Ek Yönetmelikler - 3030 Sayılı Kapsamı dışında kalan Belediyeler Tip İmar yönetmeliği (2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) - İmar Kanununun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili Esaslar hakkında yönetmelik. (2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) - İmar planı yapılması ve değişikliklerine ait esaslara dair yönetmelik. (2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) - Belediye ve Mücavir Alan sınırları içinde ve dışında planı bulunmayan alanlarda uygulanacak imar yönetmeliği (2.11.1985 tarih ve 18916 Sayılı Resmi Gazete) - İmar planlarının Yapımını yükümlenecek müellif ve Müellif Kuruluşların Yeterlilik Yönetmeliği (2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) - Isı Yalıtım Yönetmeliği (16.1.1985 gün ve 18637 R.G.) - İmar Kanununun 38. Maddesinde sayılan Mühendisler, Mimarlar ve Şehir Plancıları Dışında kalan Fen Adamları Yetki görev ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik (2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) - Su Kirliliği kontrol yönetmeliği (4.9.1988 gün ve 19919 R.G.) - Elektrikli ilgili Fen Adamlarının Yetki, görev ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik (3.2.1990 gün ve 20422 R.G.) - Kıyı Kanunu ( 17.4.1990 gün ve 20495 R.G.) - 3194 Sayılı İmar Kanununa göre düzenlenmiş bulunan İmar yönetmeliklerine Sığınaklarla ilgili ek yönetmelik (6.3.1991 gün ve 20806 R.G.) - Otopark Yönetmeliği (1.7.1993 gün ve 21624 R.G.) - Otopark Yönetmeliği hakkında genel Tebliğ (30.12.1993 gün ve 21804 R.G.) - Kamu Arazilerinin Turizm yatırımlarının Tahsisi yönetmeliği (29.1.1993 gün ve 21480 R.G.) - Harita Mühendislik Hizmetlerini yükümlenecek Müellif ve Müellif Kuruluşlarının ehliyet durumlarına ait yönetmelik. ( 2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) (11.10.1993 gün ve 21725 R.G.) - Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik (3.8.1990/20594) (30.3.1994/21890 R.G.) - Harita ve harita bilgilerini temin ve kullanma yönetmeliği (31.8.1994 gün ve 22037 R.G.) - 3030 Sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun (9.6.1984 gün ve 18453 R.G.) - 3030 Sayılı Kanunun Uygulanması ile ilgili Yönetmelik - Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliği (27.7.1996 gün ve 12428 R.G.) - Yerleşme Alanı Uygulama Yönetmeliği (20.8.1997 gün ve 19548 R.G.) - Genelgeler (1.1.1990 - 31.13.1994 ) Bay.İ.Bk.lığı Uygulama Gn. Müdürlüğü yayını - 2981/3290/3366 Sayılı Kanun ve Yönetmelikleri ( Bay. Ve İs.Bk.lığı yıyını) DAHA GENİŞ BİLGİ İÇİN : T.C. BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI TEKNİK ARAŞTIRMA UYGULAMA NECATİBEY CD. NO. 63 GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEL : 230 41 10 - 231 72 40
İmar Kanunu ile İlgili Ek Yönetmelikler - 3030 Sayılı Kapsamı dışında kalan Belediyeler Tip İmar yönetmeliği (2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) - İmar Kanununun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili Esaslar hakkında yönetmelik. (2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) - İmar planı yapılması ve değişikliklerine ait esaslara dair yönetmelik. (2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) - Belediye ve Mücavir Alan sınırları içinde ve dışında planı bulunmayan alanlarda uygulanacak imar yönetmeliği (2.11.1985 tarih ve 18916 Sayılı Resmi Gazete) - İmar planlarının Yapımını yükümlenecek müellif ve Müellif Kuruluşların Yeterlilik Yönetmeliği (2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) - Isı Yalıtım Yönetmeliği (16.1.1985 gün ve 18637 R.G.) - İmar Kanununun 38. Maddesinde sayılan Mühendisler, Mimarlar ve Şehir Plancıları Dışında kalan Fen Adamları Yetki görev ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik (2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) - Su Kirliliği kontrol yönetmeliği (4.9.1988 gün ve 19919 R.G.) - Elektrikli ilgili Fen Adamlarının Yetki, görev ve Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik (3.2.1990 gün ve 20422 R.G.) - Kıyı Kanunu ( 17.4.1990 gün ve 20495 R.G.) - 3194 Sayılı İmar Kanununa göre düzenlenmiş bulunan İmar yönetmeliklerine Sığınaklarla ilgili ek yönetmelik (6.3.1991 gün ve 20806 R.G.) - Otopark Yönetmeliği (1.7.1993 gün ve 21624 R.G.) - Otopark Yönetmeliği hakkında genel Tebliğ (30.12.1993 gün ve 21804 R.G.) - Kamu Arazilerinin Turizm yatırımlarının Tahsisi yönetmeliği (29.1.1993 gün ve 21480 R.G.) - Harita Mühendislik Hizmetlerini yükümlenecek Müellif ve Müellif Kuruluşlarının ehliyet durumlarına ait yönetmelik. ( 2.11.1985 gün ve 18916 R.G.) (11.10.1993 gün ve 21725 R.G.) - Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik (3.8.1990/20594) (30.3.1994/21890 R.G.) - Harita ve harita bilgilerini temin ve kullanma yönetmeliği (31.8.1994 gün ve 22037 R.G.) - 3030 Sayılı Büyükşehir Belediyelerinin Yönetimi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun (9.6.1984 gün ve 18453 R.G.) - 3030 Sayılı Kanunun Uygulanması ile ilgili Yönetmelik - Gecekondu Kanunu Uygulama Yönetmeliği (27.7.1996 gün ve 12428 R.G.) - Yerleşme Alanı Uygulama Yönetmeliği (20.8.1997 gün ve 19548 R.G.) - Genelgeler (1.1.1990 - 31.13.1994 ) Bay.İ.Bk.lığı Uygulama Gn. Müdürlüğü yayını - 2981/3290/3366 Sayılı Kanun ve Yönetmelikleri ( Bay. Ve İs.Bk.lığı yıyını) DAHA GENİŞ BİLGİ İÇİN : T.C. BAYINDIRLIK VE İSKAN BAKANLIĞI TEKNİK ARAŞTIRMA UYGULAMA NECATİBEY CD. NO. 63 GENEL MÜDÜRLÜĞÜ TEL : 230 41 10 - 231 72 40
2.Bölüm : Tanımlar Tanımlar Bu yönetmelikte adı geçen terimler aşağıda tanımlanmıştır. 1. Yerleşik Alan : Belediye ve mücavir alan sınırları içindeki imar planı bulunmayan mevcut yerleşmelerin (mahalle, köy ve mezralar) müstakbel gelişme alanlarını da içine alan ve sınırları Belediye meclislerince karara bağlanan alanlardır. 2. Yerleşme Alanı : İmar planı sınırı içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının tümüdür. Diğer bir deyimle imar planının kapsadığı alandır. 3. Yerleşim Alanı dışı (iskan dışı) alan : Her ölçekteki imar planı sınırı, yerleşik alan sınırı ve köy mezraların yerleşik alan sınırları dışında kalan alanlardır. 4. Belediye Mücavir alan sınırları dışında kalan köy ve mezraların yerleşik alanı : Köy ve mezraların toplu olarak bulunduğu yerlerde mevcut binaların en dışta olanlarının dış kenarlarının (100) m. dışından geçirilecek bir çizginin içinde kalan ve sınırları il idare kurulunca karara bağlanan alandır. Daha önce Valiliklerince tespit edilmiş ve il idare kurullarınca karara bağlanmış olan köy ve mezraların yerleşik alan sınırları geçerlidir. 5. Resmi Bina : (Değişik 25.7.1997 / 23060 R.G.) Genel katma ve özel bütçeli idarelerle il özel idaresi ve belediyeye veya bu kurumlarca sermayenin yarısından fazlası karşılanan kurumlara kanunla veya kanunun verdiği yetki ile kurulmuş kamu tüzel kişilerine ait bina ve tesislerdir. 6. Umumi Bina : Resmi binalarla, köy, özel idare veya belediyeler ait olan ve bir kamu hizmeti için kullanılan binalarda ibadet yerleri, eğitim, sağlık ve spor tesisleri, sinema, tiyatro gibi binalardır. 7. Bina cephesi : a) Parsel nizamında : Binanın toprak üstündeki ilk katının parselin yol tarafındaki duvarının dış yüzüdür. b) Köşe başı parsellerde : Binanın kot aldığı yol tarafındaki toprak üstündeki ilk kat duvarının yüzüdür. 8. Bina Derinliği : Binanın ön cephe hattı ile arka cephe hattının en uzak noktası arasındaki dik hattın uzaklığıdır. 9. Parsel cephesi : Parselin üzerinde bulunduğu yoldaki cephesidir. Köşe başına rastlayan parsellerde geniş yol üzerindeki kenar parsel cephesidir. İki yolun genişliklerinin eşit olması halinde dar kenar parsel cephesidir. İki yolun genişliklerinin eşit olması halinde dar kenar parsel cephesidir. 10. Parsel Derinliği : Parsel ön cephe hattı ile arka cephe hattı arasındaki ortalama uzaklığıdır. 11. Ayrık Bina : İki yanı komşu parsellerdeki binalara bitişik olmayan binalardır. 12. Bitişik Bina : İki yanı komşu parsellerdeki binalara kısmen veya tamamen bitişik olan binalardır. 13. Blok başı bina : İkiden fazla binadan oluşmuş blokta yalnız bir yanı komşu parseldeki binaya kısmen veya tamamen bitişik olan binalardır. 14. İkili blok (ikiz bina) : İki binadan oluşmuş bir blokta bir yanı komşu parseldeki binaya kısmen veya tamamen bitişik olan binalardır. 15. Bodrum kat : Zemin kat altındaki kat veya katlardır. 16. Zemin kat : Taban döşemesi binaya kot verilen nokta seviyesinde veya seviyenin üzerinde olan ilk kattır. 17. Asma kat : Binaların, iç yüksekliği en az 5.50 m olan zemin katında düzenlenen ve ait olduğu bağımsız bölümü tamamlayan ve bu bölümden bağlantı sağlanan kattır. Asma katlar iç yüksekliği 2.40 m. den az olmamak, yola bakan cephe veya cephelere 3.00 m. den fazla yaklaşmamak üzere yapılabilirler. 18. Normal kat: Zemin ve bodrum katların dışında kalan kat veya katlardır. 19. Son kat : Çatı ve çatı katları altında bulunan normal katların en üstte olan katıdır. 20. İmar mevzuatına aykırı yapı : Ruhsatsız yapılar, ruhsat ve eklerine fen ve sağlık kurallarına, kat nizamına, taban alanına komşu mesafelerine, imar yoluna, ön cephe hattına, bina deriliğine, imar planı bölgeleme esaslarına aykırı olan komşu parsele veya imar planlarında yol yeşil alan, otopark gibi kamu hizmet ve tesisleri için ayrılmış alanlara tecavüz eden, başkasının mülküne veya kesin inşaat yasağı olan yerlere inşa edilen yapılardır. 21. Yapı İnşaat Alanı : Bodrumlarda iskan edilen katların %50'si ile, asma kat, çekme kat ve çatı katları dahil, iskanı mümkün olan bütün katların ışıkları çıktıktan sonraki alanları toplamıdır. Kapılı çıkmalar, açık ve kapalı merdivenler veya yapıya mahreç veren zemin kat dışındaki, açık koridorlar yapı inşaat alanına dahildir. Açık çıkmalar ve iç yüksekliği (1.80)m.yi geçmeyen ve sadece tesisatın geçirildiği tesisat galerileri ve katları ve yangın merdivenleri ile müştemilat (garaj, kalorifer dairesi, kömürlük, kapıcı dairesi, sığınak v.b.) bu alana dahil değildir. İskanı mümkün katlar ifadesi ile kontu, işyeri, eğlence ve dinlenme yerleri gibi, ikamete, çalışmaya ve eğlenmeye tahsis edilmek üzere yapılan katlar kastedilmektedir. 22. İnşaat Alanı Katsayısı : İnşaat alanını imar parseli alanına oranıdır. 23. Arka bahçe mesafesi : Bina arka cephenin parsel arka cephesine en yakın uzaklığıdır. 24. Konut Dışı kentsel çalışma alanları : İçerisinde motel ve lokanta da bulunabilen akaryakıt satış ve bakım istasyonları, resmi ve sosyal tesisler, dumansız, kokusuz artık ve artık bırakmayan ve çevre sağlığı yönünden tehlike arz etmeyen imalathaneler ile patlayıcı ve yanıcı maddeler içermeyen depoların yapılabileceği alanlardır. 25. Saçak seviyesi : Binaların son kat tavan döşemesi üst kotudur. 26. Bina Yüksekliği : Binanın kot aldığı noktadan saçak seviyesine kadar olan yüksekliktir. %33 meyilli çatı gabarisi içinde kalan çatılar, yüksekliği (1.00) m.yi geçmeyen korkuluklar, bacalar, merdiven gereçleri, asansör kuleleri, lüzumlu su depoları v.b. elemanlar bina yüksekliğine dahil değildir. 27. Taban (bina) Alanı : Yapının parsele oturacak bölümünün yatay izdüşümünde kaplayacağı azami alandır. Bahçede yapılan eklentiler ( müştemilat ) taban alanı içinde sayılır. 28. Taban Alanı Katsayısı : Taban Alanının imar parseli alanına oranıdır. 29. Mevcut Teşekkül : Bir yapı adasında inşa edildiği tarihte yürürlükte olan hükümlere uygun olarak yapılmış olup da halen o yerde uygulanması gereken plan ve mevzuat hükümlerine göre aynen veya ek veya değişiklik yapılmak suretiyle korunması mümkün olan yapılardır. 30. Ön izin : Belediye ve mücavir alan sınırları dışındaki plansız alanlarda yapılacak her türlü sanayi tesislerine, valilikçe verilen izin belgesidir. 31. Azami bina alanı : Parsel içerisinde bina yapılması mümkün olan alandır.
3.Bölüm : Yerleşme Alanları ile İlgili Genel Esaslar Yerleşme Alanları ile İlgili Genel Esaslar Madde 5. Bu yönetmelikte yer almayan hususlarda lüzum ve ihtiyaca, civarın karakterine göre uygulanacak şekli takdire, belediye ve mücavir alan sınırları içinde, belediyeler; dışında ise, Valilikler yetkilidir. Madde 6 . Anlaşılmayan veya anlaşmazlığa düşülen konularda Valiliklerin görüşü alınır ve bu görüşe uyulur. Madde 7. Bu yönetmelik esaslarına göre yapılacak bütün yapıların fen ve sağlık şartlarına ve ilgili diğer kanun, tüzük ve yönetmeliklerin hükümlerine de uygun olması mecburidir. Madde 8. "Afet Bölgelerinde Yapılacak Yapılar Hakkında Yönetmelik" hükümlerine göre yapılacak binalarda, bu yönetmeliğin adı geçen Yönetmeliğe aykırı hükümleri uygulanmaz. Madde 9. Kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapılar, bu yönetmeliğin iç ölçülerine, sanayi ve konut dışı kentsel çalışma alanlarında yapılacak yapılar ise bu yönetmeliğin bina derinlik ve yüksekliklerine ait hüküm ve ölçülerine tabi değildir. Madde 10. Ruhsat alınması gerektiği halde ruhsat alınmadan yapılan veya ruhsat ve eklerine aykırı olan yapılar İmar kanunu ve Yönetmelik esaslarına uygun hale getirilmedikçe bunların tamir, tadil ve ilavelerine izin verilmez. Ancak bu gibi yapıların bulunduğu parsel içerisinde mevzuata uygun olarak yapılmış olan diğer binaların tamir, tadil ve ilavelerinde veya yeniden yapılması mümkün olan yapılarda bu hüküm uygulanmaz. Madde 11. Belediyeye ait yerler üzerinde otobüs durağı, büfe, hela, trafo ve benzeri belediye hizmetlerinin görülebilmesi için, lüzumlu tesislerin inşasına ancak mahzur görülmeyen hal ve şekillerde ve o yerin karakterini muhafaza etmek kaydı ile izin verilebilir. Madde 12. Bu yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce mevzuata uygun olarak ruhsat alınıp, yapılmasına başlanmış olan yapılara ruhsatnamedeki esaslara göre devam edilir. Ruhsat süresi içinde yapıya başlanmamış olan yapılarda bu fıkra hükümleri uygulanmaz.
4.Bölüm : Parsel ve Yapılarla İlgili Hükümler Parsel Büyüklükleri Madde 13. Yapılacak ifrazlarda oluşturulacak parsellerin minimum genişlik ve derinliklere bu yönetmeliğin ilgili hükümleri uyarınca bırakılması zorunlu bahçe mesafelerine, yapacak binanın boyutları eklenmek suretiyle tespit edilir. Bu hükmün uygulanmasında minimum bina cephesi olarak küçük sanayi siteleri ile (1) katlı çarşı yağılacak yerlerde (5.00) m konut alanlarında (6.00) m. alınır. Konut dışı kentsel çalışma alanlarında ise minimum parsel cephesi ( 4.00 ) m.dir. Bahçe Mesafeleri Madde 14. Yapılacak Yapıların : 1. Ön ve yol kenarına rastlayan yan bahçe mesafeleri minimum (5.00) m.dir Ancak mevcut teşekkülde bu mesafeler (5.00) m.den fazla ise bu teşekküle uyulur. 2. Bitişik olmayan yan cephelerde, çelik kagir ve benzeri yapılarda minimum (3.00) m. diğer yapılarda ise minimum (5.00)m. mesafe bırakılması şarttır. 3. Ön bahçesiz bitişik veya blok olarak teşekkül etmiş yerlerde, mevcut teşekküle uygun olarak yapılacak uygulamayı takdire Belediye yetkilidir. Ancak blok uygulamalarında blok her halükârda (40.00) m. yi aşamaz 4. Arka bahçe mesafesi bina yüksekliğinden az olamaz. İfraz ve Tevhid İşleri : Madde 15. İfraz suretiyle yeniden oluşturulacak parsellerin kamuya ait bir yola cephesi bulunması şarttır. Yalnız çıkmaz sokaklara cephesi olan parseller ifraz edilemez. İfraz suretiyle çıkmaz sokak ihdas edilemez. Madde 16. İfraz suretiyle meydana gelecek yol, otopark, yeşil alan gibi kamunun yararlanacağı yerler düzenleme ortaklık payı olarak ifraz edilen parsel alanlarının %35'ini geçmemek şartı ile Belediye adına bedelsiz terk edilir. Parselde birden fazla Yapı Yapılıp Yapılmayacağı Madde 17. Binaların hepsi tek ruhsata bağlamak şartı ile bir parselde birden fazla bina yapılabilir. Bu takdirde yapılacak binaların arasındaki mesafeler (10.00) m. den az olamaz. Bu tür yerlerde maliklerin talebi halinde tapu idareleri bu parseller üzerinde yatay kat mülkiyeti veya kat irtifakı tesis ederler. Yapı yerinin tayini Madde 18. Ayrık yapı nizamına tabi olan, yerlerde, bu yönetmelik hükümlerine dayanılarak tayin edilen azami bina alanını aşmamak, asgari bahçe mesafelerini muhafaza etmek şartı ile yapı yerini tayine ve daha uygun çözüm yolları bulmak amacı ile birkaç dar parseli birlikte mütalaa ederek toplam bina cephesi (20.00) m. yi geçmemek şartı ile ikili veya üçlü blok tertibine Belediye yetkilidir. Bu işlem dolayısıyla civarın yapı karakterinin bozulmamasına dikkat edilmelidir. Bina derinlikleri Madde 19. 1. Bina derinlikleri: l = L - ( K + H/2) formülü ile hesaplanır. Burada : l = Bina derinliği L = Parsel derinliği K = Ön bahçe mesafesi H = Bina yüksekliği ' dir. 2. Yukarıdaki formüle göre bulunacak bina derinliği daha fazla olsa bile (40.00) m. den daha fazla derinlikte bina yapılamaz ve her halükârda yapılacak binanın taban alanı katsayısı %40'ı aşmaz. 3. Formülün kullanılması sonucundan (10.00) m. den az çıkan bina derinlikleri arka bahçe mesafesi (2.00) m. den az olmamak üzere (10.00) m. ye çıkartılabilir. Bina Yükseklikleri Madde 20. 1. Yerleşik alanlarda yapılacak binalara yanındaki mevcut en yüksek bina yüksekliği kadar yükseklik verilir. Bu yükseklik (9.50) m. yi, (3) katı geçemez. 2. İki yanındaki mevcut binaların yüksekliği daha az ise verilecek azami bina yüksekliği (6.50)m. (2) kattır. 3. Hiç uygulama görmemiş yerlerde, yol genişliği ve ön bahçe mesafeleri dahil iki bina cephesi arasındaki mesafenin yarısından fazla olmamak kaydı ile 3 kata (9.50) m. kadar yükseklik verilir. 4. Çekme ve çatı katı yapılamaz. 5. Meyilden dolayı birden fazla iskan katı kazanılamaz. 6. Zemin döşemesi üst seviyesi tabii zemine (0.50) m.den fazla gömülü olan hacimler iskan dışıdır. Binalara kot verilmesi Madde 21. Binalara parselin yüz aldığı yolun : 1. Bordür taşı konulmuş ise binanın ön cephe hattı ortası hizasındaki bordür taşı üst seviyesinden. 2. Yol kaplaması yapılmış bordür taşı konulmamış ise bina ön cephe ortası hizasındaki yol kaplamasının en yüksek seviyesinden, 3. Yol kaplaması yapılmamış bordür taşı da konulmamış ise yolun halihazır başlangıç ve bitiş noktaları arasında geçilerek bir kırmızı hatta göre bina ön cephe ortası hizasından kot verilir. 4. Yol seviyesinden dolayı kat adedi arttırılıp eksiltilemez. Bunu sağlamak amacı ile yoldaki kat düzenini korumak için bina cephesi boyunca binada kademeler yapmağa ve her kademenin ön cephe ortası hizasından kot vermeye Belediye yetkilidir. Köşe başı parsellerde de aynı esasa uyulur. 5. Hiç uygulama görmemiş yerler ile ön bahçe mesafeleri (10.00) m. veya daha çok olan yerlerde binalara kot, binanın oturacağı tabii zemin ortalamasından verilir. 6. Zemin kat döşeme seviyesi üst seviyesi binanın kot aldığı nokta seviyesinden aşağı düşürülemez ve + (1.00) m. den daha yüksekte yapılamaz Bazı Yapılarda Aranacak Şartlar Madde 22. 1. Kerpiç binalar 1 bodrum ve zemin kattan yani (3.50) m. den, hımış, ahşap, yarım ahşap ve yarım kargir binalar 1 bodrum ve 2 normal kattan yani ( 6.50 ) m. den fazla yükseklikte olamaz. 2. Ahşap binalar bitişik olarak yapılamaz 3. Hımış ve yarım kagir binalar, komşu hudutlarına temelden itibaren çatının her yerinde (0.50) m. yükselen yangına dayanıklı duvar yapılması şartı ile bitişik olarak inşa edilirler. 4. Toplumun yararlanmasına ayrılan binalar çelik veya kargir olarak yapılır. Ancak, mimari karakteri veya kullanma şart ve şekilleri itibari ile özellik arz eden yapılar bu hükme tabi değildir. 5. Her türlü binanın temel ve bodrum duvarının kargir olması mecburidir. Çıkmalar Madde 23, Binalarda tespit edilen azami bina alanı dışında aşağıdaki şartlarla kapalı veya açık çıkma yapılabilir. 1. Açık çıkmalar binanın her cephesinde, kapalı çıkmalar binanın yalnızca ön ve arka cephelerinde yapılabilir. 2. Çıkmalar parsel sınırını taşamaz. 3. Arka ve yan komşu mesafesi içinde kapalı çıkma yapılamaz. 4. Ön bahçelerde yapılacak çıkmalar parselin yol sınırına (3.50) m.den fazla yaklaşamaz. 5. Ön ve arka bahçelerde yapılacak kapalı çıkma genişliği (1.50) m.den yan komşu mesafelerinde yapılacak açık çıkma genişliği (1.00) m. den fazla olamaz. 6. Açık çıkma uzunluğu bina cephesinin 2/3 ' ünden fazla olamaz. 7. Bitişik nizamda, bitişik olduğu komşu sınırına (2.00) m. den fazla yaklaşamaz. 8. Çıkmanın (kirişler dahil) en alt noktasının, zemine olan yüksekliği (2.40) m. den az olamaz. 9. ( 0.20 ) m. yi geçmeyen motifler, denizlikler, bina saçakları ve zeminden yüksekliği (2.40) m. den az olmayan giriş saçakları, yatay olarak (0.60) m. yi geçmeyen güneş kesiciler çıkma sayılmaz. Işıklar ve Hava Bacaları Madde 24, Her müstakil ev veya dairede, en az 1 oturma odası ile yatak odalarının doğrudan doğruya hariçten ışık ve hava alması şarttır. Diğer odalarla mutfaklar ışıklıktan, yıkanma yerleri ve helalar hava bacalarından faydalanabilirler. Işıklık ve hava bacaları ihtiyaç olan kattan itibaren başlayabilir. Bu ölçüler temiz ölçüler olup, ışıklık içinde balkon ve baca gibi ışıklık alanını küçültücü imalat yapılamaz. Evlerde Bulunması Gereken Piyesler ve Ölçüleri Madde 25. Her müstakil evde ve dairede en az ; 1 Oturma odası 1 Yatak odası veya nişi 1 Mutfak veya yemek pişirme yeri 1 Banyo veya yıkanma yeri 1 Hela bulunacaktır. Üç veya daha az odalı ev veya dairelerde mutfak yerine yemek pişirme yeri yapılabilir. Yıkanma yeri ile hela bir hacimde olabilir. Evlerde bulunması mecburi olan bu piyeslerden, En az 1 oda ( 2.80 x 4.00 ) m Yatak ve Çalışma odaları ( 2.10 x 2.80 ) m Mutfak veya yemek pişirme yeri ( 1.50 x 2.00 ) m Banyo veya yıkanma yeri ( 1.20 x 2.00 ) m Hela ( 0.90 x 1.20 ) m Antre, ofis, koridor, yatak holü v.b geçitler ( 1.00 x 1.20 ) m Birden fazla daire ile ilgili genel geçitler ( 1.10 x 1.20 ) m Ölçüsünden daha küçük yapılamaz. İç Yükseklikler Madde 26, 1. Genel olarak binalarda içerisinde insan oturan, yatan, çalışan bölümlerin bitmiş tavan yüksekliği (döşeme kaplaması üstünden tavan sıvası ve varsa dekorasyon kaplaması altına kadar) (2.40) m den az olamaz. Diğer servis bölümleri ve iskan edilmeyen katların yüksekliği (2.20) m. olabilir. 2. Düğün ve oyun salonları, kahvehane ve benzeri gibi insanların toplu olarak uzun süre içinde kaldığı bölümlerin yükseklikleri (döşeme kaplaması üstünden tavan sıvası ve varsa dekorasyon altına kadar) ise (3.50) m. den az olamaz. Pencereler Madde 27. 1. Binalarda pencere boşlukları toplam uygulama projesinde gösterilen net döşeme alanının % 15'inden büyük olamaz. ( Isı yalıtım yönetmeliği hükümleri saklıdır.) 2. Pencerelerin zemin döşemesi üst seviyesinden en az (0.90) m. yüksekten başlaması, pencerelerin döşemeye kadar inmesi halinde (0.90) m yüksekte sabit ve korkuluk görevi yapılabilecek bir kayıt geçirilmesi mecburidir. Kapılar Madde 28. 1. Kapı yüksekliği ana giriş kapılarında (2.10) m. den, oda ve servis kapılarında (2.00) m. den az olamaz. 2. Kapı Genişlikleri: Daire kapılarında (1.00) m. den, oda kapılarında (0.90) m. den diğer kapılarda (0.70) m. den az olamaz. 3. Garaj, odunluk, kömürlük, depo ve benzeri yerlerin kapılarında yukarıdaki fıkraların hükümleri aranmaz. 4. Binaların komşu parsele bitişik cephelerinde ilgili komşu parsel sahibinin muvafakatı alınıp, tapuya tescil ettirilmedikçe kapı ve pencere açılamaz. Merdivenler Madde 29. Bu yönetmelikte sözü geçen umumi binalarla, otel, işhanı, büro, pasaj, çarşı ve benzerlerinin 1'den fazla katı olan ev ve apartmanların bağımsız bölümlerinin ortak merdivenleri ahşap olamaz. Merdiven kolu ve sahanlık genişlikleri : Yukarıda belirtilen binalarda ve 4'den fazla dairesi bulunan apartmanlarda (1.20) m.den diğer binalarda (1.10) m.den az olamaz. Bu ölçüler tek aileye mahsus evlerde (1.00) m.ye, çatı araları ve bodrum katları ile servis merdivenlerinde (0.70) m ye kadar indirilebilir. Merdiven, evlerin bina cephesinden, çatıdan veya ışıklıktan direk ışık alması ve merdivenlerin çatıya kadar çıkarılması zorunludur. Merdiven Basamaklarının ölçüleri : 1. Basamak yüksekliğini göstermek ve (0.18) m. den fazla olmamak, 2. Basamak genişliğini göstermek üzere : 2a + b = 60 ila 63 formülüne göre hesaplanır. Ancak bu genişlik (0.25) m. den az olamaz. Balansmanlı merdivenlerde merkezden (0.15) m. uzaklıkta asgari basamak genişliği (0.10) m. olacak, bu genişlik basamak ortasında (0.25) m. den aşağı düşmeyecektir. İmar kanunu ile plan ve yönetmelik hükümlerine göre muhafazası mümkün olan binalarda kat ilavesi halinde, mevcut merdivenler bu madde hükümlerine uymadığı takdirde bu konuda yapılacak işlemleri tayine Belediye yetkilidir. Bacalar Madde 30. 1 .Normal bacaların iç genişlikleri en az ( 0.13 x 0.13) m. olacak ve sıvanacaktır. Her katın bacası müstakil olacak ve her baca ancak bir mahal için kullanılacaktır. Şönt baca yapılamaz. 2. Kalorifer bacaları projesine göre yapılır. 3. Kaloriferli binalarda konutların her dairesi için mutfak ve banyo dışında en az bir mahalde, iş hanı ve benzeri binaların ise her katından en az bir baca yapılması mecburidir. Kapalı Çarşılar ve Pasajlar Madde 31. 1. Bina alanı içinde yapılan çeşitli kapalı çarşıların ve pasajların temiz iç yüksekliği (3.50) m. den, geçit genişlikleri ise (30.00) m. ye kadar uzunluktaki kapalı geçitlerde (3.00) m., daha uzunlarında ( 4.00 ) m. den az olamaz. 2. Kapalı çarşıların ve pasajların en az 2 girişi olması şarttır. Aynı binada başka maksatlarla kullanılan bölümler veya katlar varsa buraların kullanılmasına ait giriş, asansör, geçit ve benzeri tesisler, çarşının kullanılmasıyla ilgili olan bu gibi tesislerden tamamen ayrı tertiplenir. Sıhhi Tesisler Madde 32. Umumi binalarda otel, iş hanı ve benzerlerinde ihtiyaca göre en (10) tonluk su deposu bulunacaktır. Bu gibi binalarda en çok 25 kişi içini sinema ve tiyatrolarda en çok 50 kişi için 1 kadın ve 1 erkek helası ile lüzumu kadar pisuar ve lavabo yapılması gereklidir. Bodrumlar Madde 33. 1. Meyilli veya yol kenarında set teşkil eden parsellerde bu yönetmeliğin pencere, ışıklık ve diğer hükümlerine uygun olmak ve en az 2 oda ve 1 mutfağı, taban döşeme üst seviyesi tabii zemine (0. 50) m den çok gömülü olmamak şartı ile binanın kot aldığı seviyenin altında iskana tahsis edilen bodrum katı yapılabilir. 2. Binaların odunluk, kömürlük, kalorifer dairesi gibi müştemilat kısımları bodrum katlarda tertiplenir. Ancak zeminde su çıkması veya sert kaya olması halinde Belediyeden alınacak izin ile bu türlü müştemilat; arka bahçelerde, yoldan görünmemek ve çatının en yüksek noktası tabii zeminden itibaren (2.50) m den yüksek olmamak esas binaya (3.00) m. den fazla yaklaşmamak şartı ile yapılabilir. Bahçe Duvarları Madde 34. 1. Bahçe duvarlarının yüksekliği, binaların yol tarafından ve yoldan bina cephe hattına kadar ( 1.00 ) m yi gerisinde ise ( 1.50 ) m. yi geçemez. Bu duvarlar üzerine yüksekliği ( 1.00 ) m. yi aşmayan ve görüşü kapatmayan parmaklık yapılabilir. 2. Fazla meyilli yerlerde uygulanacak şekli takdire belediye yetkilidir. 3. Okul, hastane, cezaevi, ibadet yerleri elçilik binaları açık hava sineması ve benzerleri gibi özellik arz eden bina ve tesislerin bahçe duvarları ile sanayi bölgelerinde yapılacak bahçe ve çevre duvarları 1. Fıkra hükmüne tabi değildir. Şantiye Binaları Madde 35. Lüzum ve ihtiyaca göre inşaatın devamı süresinde kullanılıp yıkılmak üzere yapılacak şantiye binaları bu yönetmelikte belirlenen şart ve ölçülere tabi değildir. Ancak, şantiye binaları yıkılmadıkça, yapıya kullanma izni verilmez. Yapı Ruhsat İşleri Madde 36. Yeni inşaat, ilave ve esaslı tadil işlerinde; yapı ruhsatiyesi almak için yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile yapılan müracaatlarda, dilekçeye eklenmesi gereken tapu (istisnai hallerde tapu senedi yerine geçecek belge) plan proje ve resimleri aşağıda gösterilmiştir. 1. Tapu kayıt örneği ; Ruhsat verme aşamasında tapu kayıt örneği yerine geçen belgeler: a) Tapu senedi b) Özel kanunlara göre tahsisi yapılıp henüz tapu siciline kaydedilmemiş, ilgili kamu kuruluşlarınca verilmiş tahsis belgesi ( 14.6.1934 tarih 2510. 11.6.1945 tarih 4753, 22.3.1950 tarih 5618, 15.5.1959 tarih 7269, 20.7.1996 tarih 775, 2.7.1968 tarih 1051 Sayılı kanunlara göre) c) Mülkiyete ait kesinleşmiş mahkeme kararı ve bu mahkeme kararına müstenit, yetkili diğer makamlar tarafından verilmiş belge, d) Kesinleşmiş kamulaştırma kararları. 2. Mimari proje a) 1/500 ölçekli umumi vaziyet planı, Binanın büyüklüğüne A-1 normuna sığmayan projelerde : b) 1/50 veya 1/100 ölçekli temel, bodrum ve kat planları, c) 1/50 veya 1/100 ölçekli en az 2 tam kesit, d) 1/50 veya 1/100 ölçekli cephe resimleri, (Projenin 1/100 ölçeğinde hazırlanması halinde tatbikat projesi niteliğinde olacaktır.) 3. Statik Proje ; a) Çelik karkas binalarda çelik yapı hesabı, betonarme binalarda betonarme hesap ve 1/20, 1/50, 1/100 ölçekli resimleri, b) Asma çatılı binaların çatı hesabı ve projesi, c) Belediye gerekli görüldüğünde, tesisat planı, proje, resim ve hesapları, Kamuya Ait Yapı ve Tesisler Madde 37 - Kamu Kurum ve kuruluşlarınca yapılacak ve yaptırılacak yapılara, imar planlarında o maksada tahsis edilmiş olmak, plan ve mevzuata aykırı olmamak üzere mimari, statik, tesisat ve her türlü fenni mesuliyetinin bu kamu kurum ve kuruluşlarınca üstlenilmesi ve mülkiyetin belgelenmesi kaydı ile avan projeye göre ruhsat verilir Devletin güvenlik ve emniyeti ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin harekat ve savunma bakımından arz eden yapılara; ilgili idareden alınan imar durumuna kat nizamı, cephe hattı, inşaat derinliği ve toplam inşaat metrekaresine uyularak projelerinin kurumlarınca tasdik edildiği, statik ve tesisat sorumluluğunun kurumlarına ait olduğunun ilgili idareye yazı ile bildirildiği takdirde 36. maddede sayılan belgeler aranmaksızın yapı ruhsatı verilir. Ancak kamu kuruluşlarınca yapılan veya yaptırılacak olan enerji, sulama, tabii kaynakla ulaştırma ve benzeri hizmetler ile ilgili tesisler ve bunların müştemilatı için ruhsat alınmasına gerek olmayıp, yatırımcı kamu kuruluşunca yazılı olarak ilgili idareye, inşaata başladığının bildirilmesi yeterlidir. Proje Değişiklikleri Madde 38. Ruhsatiyesi alınmış yeni inşaat, ilave inşaat ve esaslı tadillerde sonradan değişiklik yapılmak istendiğinde : 1. Değişiklik binanın bütününde ise mimari projenin yeniden düzenlenmesi, 2. Bu değişiklik statik hesap ve projelerde de değişiklik gerektiriyorsa bunların da gerekenlerinin yeniden düzenlenmesi, 3. Yapılacak değişiklik belirli katlara inhisar ediyorsa sadece bu kat planlarının, bir katın belirli bir kısmına inhisar ediyorsa sadece bu kısmın tadil planının ibrazı yeterlidir. Sanayi Yapıları Madde 39 - Her türlü sanayi yapısının inşaat, ilave inşaat ve esaslı tadillerinde varsa bölge planı, çevre düzeni planı ve imar planına göre, planı olmayan yerlerde ise valilikçe verilen ön izin koşullarına uygun olarak hazırlanacak 1/100 ölçekli avan proje ibraz edilir. Esaslı Tamirler Madde 40 - Binanın plan ve görüşüne, statik bünyesine tesir etmeyen esaslı tamirler ruhsata tabi olup bunlar için plan, proje resim ve hesap istenmez. Adli Tamir Madde 41. Derz, iç ve dış sıva, badana, boya, oluk, dere, doğrama, döşeme ve tavan kaplamaları, elektrik ve sıhhi tesisat, korkuluk, paratoner, pergole ve benzerlerinin tamirleri ile bölme duvarı, bahçe duvarı, baca ve saçak ve benzeri elemanların tamiri ve yoldan görünmeyen küçük ve basit kümes yapılması ruhsata tabi değildir. İskele Kurulması Madde 42 - Cadde ve kaldırım üzerine iskele kurulmasını gerektiren hallerde idareye iskele kurulması için yazı ile müracaat edilmesi zorunludur ve yeterlidir.

	5.Bölüm : Belediye Mücavir Alan Sınırları Dışında Planı Bulunmayan Köy ve Mezraların Yerleşik Alanlarında Uygulanacak Esaslar İfraz ve Tevhit İşleri Madde 43 Köy ve Mezraların yerleşik alanları içinde yapılacak ifraz işlemlerinde, parsel genişlikleri (10.00 ) m. den, parsel derinliklerine de (20.00) m. den az olamaz. Madde 44. İfraz suretiyle ihdas edilecek parsellerin kamuya ait bir yola cephesi bulunması şarttır. Çıkmaz sokaklarda cephesi olan parseller ifraz edilemez. İfraz suretiyle çıkmaz sokak ihdas edilemez. Madde 45 - İfraz suretiyle meydana gelecek yol, otopark, yeşil alan gibi yerler düzenleme ortaklık payı olarak köy tüzel kişiliği adına bedelsiz terk edilir. Bu oran parselin %35'inden fazla olamaz. Bina Cephe ve İstikametleri Madde 46. Bina cephe ve istikametlerinin, köy ve mezraların mevcut teşekkülü esas alınarak tayin ve tespitine Köy İhtiyar Heyeti yetkilidir. Komşu Mesafeleri Madde 47- Komşu mesafeleri, civarın yapı düzeni ve karakterine, yapılacak binaların münferit konut veya tarımsal işletme birimi (ahır, samanlık, arabalık v.b.) oluşuna göre Köy İhtiyar Heyeti tarafından takdir ve tayin olunur. Binalara Kot Verilmesi Madde 48. Binalara parselin yüz aldığı yolun; 1. Bordür taşı konulmuş ise, binanın ön cephe hattı ortası hizasındaki bordür taşı seviyesinden, 2. Yol kaplaması yapılmış, bordür taşı konulmamış ise, bina ön cephe hattı, ortası hizasındaki yol kaplamasının en üst seviyesinden, 3. Yol kaplaması yapılmamış, bordür taşı konulmamış ise, yolun halihazır başlangıç ve bitiş noktaları arasında geçirilecek bir kırmızı hatta göre bina ön cephe ortası hizasından, kot verilir. Yapı Şartları Madde 49. Parsel büyüklükleri hakkındaki hükümlere uymayan parsellerde, uygun hale getirilmedikçe yeni yapı ve ilave yapı yapılmasına izin verilmez. Madde 50. İfraz edilmedikçe bir parsel üzerine lüzumlu müştemilat binaları dışında birden fazla yapı yapılamaz. Madde 51. Köy ve mezraların yerleşik alanlarında taban alanı katsayısı (müştemilat da dahil) %50'yi geçemez. Madde 52. Köy ve mezraların yerleşik alanlarında 2 kat (6.50.) m. den fazla katlı bina yapılamaz. Meyilden dolayı birden fazla kat kazanılamaz. Zemin döşemesi üstü tabii zemine (0.50) m. den fazla gömülü olan hacimler ikamete tahsis edilemez. Madde 53. Çatı yapılması halinde kiremit kaplamalı çatıların % 33 meyille yapılması ve civarın karakterine uyulması lazımdır. Saçaklar (1.20) m.yi aşmayacak şekilde lüzumu kadar genişlikte yapılabilir. Madde 54. Parsel dışına taşan çıkma yapılamaz. Çıkmalar, bitişik veya blok nizamında komşu sınırına (2.00) m. den fazla yaklaşamaz. Saçaklar (2.00) m.yi geçmeyen çıkıntılar, bina içine dahil edilmemek şartı ile çıkma sayılmaz. Madde 55. Her müstakil ev veya dairede en az ; 1 oturma odası, 1 yatak odası, 1 mutfak veya pişirme yeri 1 banyo veya yıkanma yeri 1 hela bulunacaktır. Madde 56. Genel olarak konut, otel, iş hanı, büro, mağaza, dükkan ve benzer, içerisinde insan oturan, yatılan veya çalışılan binaların taban döşeme kaplaması üzerinden tavan kaplaması altına kadar olan yükseklikleri (2.40) m. den, düğün ve oyun salonları, kahvehane ve benzeri gibi halkın toplu olarak uzun süre içinde kaldığı mahallelerin yükseklikleri ise (3.50) m. den az olamaz. Yapı Ruhsat İşleri Madde 57. Köy ve mezraların yerleşik alanlarında sadece köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlarca yapılacak kontu, tarım ve hayvancılık amaçlı yapılar ile köy odası, köy camii ve benzeri köy ortak yapıları inşaat ve yapı kullanma iznine tabi değildir. Ancak, yapının fen ve sağlık kurallarına uygun olması ve Köy İhtiyar Heyeti'nden izin alınması şarttır. Madde 58. Yukarıdaki maddede sayılan yapılar dışındaki ruhsata tabi yapılara inşaat ve yapı kullanma izni, valiliklerce veya yeminli Serbest Mimarlık ve Mühendislik Bürolarınca verilir. Madde 59. Ruhsatsız ve ruhsata aykırı yapılar hakkında 3194 sayılı İmar Kanunu hükümleri uygulanır. Bina Projeleri Madde 60. Ruhsata tabi yeni ve ilave inşaatlarla esaslı tamirler için Valiliklerine veya yeminli Serbest Mimarlık ve Mühendislik bürolarına yapılacak müracaatlarda, dilekçelere eklenmesi gereken mimari, statik ve tesisat projelerinden hangilerinin ve ne ölçüde istenmesi gerektiği, adı geçen idare veya bürolar tarafından, yapılacak binanın önemi nazarı dikkate alınarak takdir olunur. Madde 61. Bu bölümde bulunmayan hususlarda bu yönetmeliğin Dördüncü Bölümündeki hükümler geçerlidir.
	6.Bölüm : Belediye Mücavir Alan Sınırları İçinde ve Dışındaki Yerleşme Alanı Dışında Kalan (İskan Dışı) Alanlarda Uygulanacak Esaslar İfraz ve Tevhid İşleri : Madde 62. İmar Planı ve yerleşik alan sınırları dışında kalan alanlarda yapılacak ifrazlardan sonra elde edilecek parsel (5.000) m2. Den küçük olamaz. Bu parsellerin tapu kadastro veya tapulama haritasında bulunan veya var olan bir yola yapılan ifrazdan sonra en az (25.00) m. cephesi bulunması zorunludur. Yapı Şartları Madde 63. Bu yerlerde bulunan parsellerde sıhhi ve estetik mahzur bulunmadığı takdirde parsel sathının % 5' inden fazla yer işgal etmemek, inşaat alanları toplamı 2 katta (250) m2. yi saçak seviyelerinin tabii zeminde yüksekliği h = 6.50 m yi aşmamak, yola ve parsel sınırlarına (5.00) m. den fazla yaklaşmamak şartı ile bir ailenin oturmasına mahsus bağ ve sayfiye evleri veya eğlence veya turizm tesisleri ile bu gibi tesislerin müştemilat binalarının yapılmasına izin verilebilir. Ayrıca tarımsal üretimi korumak amacı ile üretimden pazarlamaya kadar tüm faaliyetleri içeren entegre tesis niteliğinde olmayan, mandıra, kümes, ahır, ağıl, su ve yem depoları, hububat depoları, gübre ve silaj çukurları, arı haneler, balık üretim tesisleri ve un değirmenleri gibi konut dışı yapılar, mahreç aldığı yolu (10.00) m. den parsel hudutlarına (5.00) m. den fazla yaklaşmamak ve inşaat alanı kat sayısı % 55' i ve yapı yüksekliği h = 6.50 m. yi geçmemek şartı ile yapılabilir. Beton temel ve çelik çatılı seralar yapı yaklaşma mesafelerine uyulmak şartı ile inşaat alanı katsayısına tabi değildir. Beton temel ve çelik çatı dışındaki basit örtü mahiyetindeki seralar ise yukarıda belirtilen çekme mesafeleri ve inşaat alanı kat sayısına tabi değildir. Ayrıca bu tesisler hakkında Tarım Orman ve Köy İşleri Bakanlığı taşra teşkilatının uygun görüşünün alınması ve başka bir amaçla kullanılmayacağı hususunda tesis sahiplerince ilgili idareye noterlikçe tasdikli yazılı taahhütte bulunulması gerekmektedir. Bu maddede anılan yapılar ilgili Bakanlık ve kuruluşlarca hazırlanmış bulunan 1/50 veya 1/100 ölçekli tip projeler üzerinden yapılabilir. Madde 64- İskan dışı alanlarda inşaat ve yapı kullanma izni ilgili idarece Yeminli Serbest Mimarlık ve Mühendislik Bürolarınca verilir.
	7.Bölüm : Yürürlük ve Yürütme Madde 65. Bu yönetmelik 3194 sayılı İmar kanunun ile birlikte yürürlüğe girer. Madde 66. Bu yönetmelik hükümlerini Bayındırlık ve İskan Bakanı yürütür.
	1.Bölüm : Amaç, Kapsam ve Yasal Dayanak Amaç Madde 1 - Bu Yönetmelik, sığınakların çeşit, özellik, yapım, kullanım ve muhafazasına ilişkin usul ve esasları düzenler. Kapsam Madde 2. Bu Yönetmelik 3194 sayılı İmar Kanunu'na göre düzenlenmiş bulunan İmar Yönetmeliklerinin uygulandığı alanları, 3194 sayılı Kanun'un 4. maddesi gereğince imar mevzuatı yönünden belediyelerin görev alanlarına giren yerleri, Ülkemizde çeşitli harp silah ve vasıtalarının tesirlerine karşı imar mevzuatına göre yapılacak sığınak çeşitleri ve bunların nerelerde, ne suretle, kimler tarafından yaptırılacağına, kullanılacağına, bakım ve muhafazalarına ilişkin hükümleri, Kapsar Yasal Dayanak Madde 3. Bu Yönetmelik 3194 sayılı İmar Kanunu' nun 36. ve 44. maddeleri gereğince hazırlanmış olup, 9.5.1985 gün, 18749 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan İmar Kanunu' na istinaden çıkarılan ve 2.11.1985 gün, 18916 sayılı Resmi Gazete' de yayınlanan Yönetmeliklere ektir.
	2.Bölüm : Sığınakların Tanımı, Çeşidi ve Özellikleri Sığınak Madde 4 - Nükleer ve konvansiyonel silahlarla, biyolojik ve kimyevi harp maddelerinin tesirlerinden ve tabii afetlerden insanlarla, insanların yaşaması ve ülkenin harf gücünün devamı için zaruri canlı ve cansız kıymetleri korumak maksadıyla inşa edilen korunma yerleridir. a) Kullanacaklara göre sığınak çeşitleri, b) Kullanım amacına göre sığınak çeşitleri Kullanacaklara Göre Sığınak Çeşitleri Madde 5 - Sığınaklar korunacak veya kullanacaklarının durumuna göre ikiye ayrılır. a) Özel Sığınaklar : Evlerde, resmi ve özel idare, fabrika ve müesseselerin bodrumlarında veya bahçelerinde yapılır. Buralarda oturan aile, memur ve işçilerin korunmasını sağlamak amacıyla yapılan yapılardır. b) Genel Sığınaklar : Nüfus ve trafik yoğunluğunun fazla olduğu yerlerde dışarıda bulunan halkın korunması sağlamak amacıyla yapılan yapılardır. Kullanım Amacına Göre Sığınak Çeşitleri Madde 6- Sığınaklar kullanma amaçlarına göre ikiye ayrılırlar. a) Basınç Sığınakları : Nükleer silahların ani (ışık, ısı, basınç ve ilk radyasyon) ve kalıntı (radyoaktif serpinti) etkileriyle, konvansiyonel silahların tesirlerine, kimyasal ve biyolojik harp maddelerine karşı korunmak amacıyla Devlet tarafından inşa edilen sığınaklardır. b) Serpinti Sığınakları : Nükleer silahların radyoaktif serpinti etkilerine karşı korunmak amacıyla inşa edilen sığınaklardır. Bu sığınaklar; kimyasal ve biyolojik harf maddelerine, nükleer silahların zayıflamış basınç ve ısı tesirlerine ve konvansiyonel silahların parça tesirlerine karşı da korunmayı sağlamak için inşa edilen sığınaklardır. Serpinti sığınakları bina ve tesislerin bodrum katlarında yapılır. Mümkün olmadığı takdirde bahçelerinde, toprağın yapısına göre yer üstünde veya yer altında yapılır ve TAKS hesabına dahil edilir. Serpinti Sığınaklarının Özellikleri ve Yapılışları Madde 7- Serpinti sığınaklarının özellikleri şunlardır; a) Büyüklük : İnsan başına en az 1 metrekarelik yer ayrılır. Yapı inşaat alanının binde otuzundan az olamaz. Kişi adedi (kişi başına 20 m2 inşaat alanı hesabıyla) toplam yapı inşaat alanı 20 sayısına bölünmek suretiyle bulunacaktır. İç yüksekliği ise 2.20 m. den aşağı olamaz. b) Duvar Kalınlığı : 60 cm beton, 75 cm. tuğla veya taş ya da 90 cm. sıkıştırılmış topraktan olmalıdır. Bahçelerde yapılacak yeraltı ve yerüstü serpinti sığınaklarında döşeme ve tavan kalınlıkları için de bu ölçülere uyulur. c) Giriş Yeri : Sığınağın girişi demir kapılı ve en az bir adet dik açı dönüşlü olmalıdır. d) Havalandırma: Sığınağın çeşidi ne olursa olsun hem mekanik ve hem de tabii havalandırma ile yeterli olmalı, mekanik havalandırmanın kapasitesi; 25 kişiden az insan barındıracak sığınaklarda 0.75 m3 /sn (Tek Menfez: 60x40 cm; İki Menfez: 45x27 cm; Üç Menfez: 35x24 cm.) ve 25 - 50 kişi barındıracak sığınaklarda 1.5 m3 /sn (Tek menfez : 100x50 cm; İki Menfez: 60x40 cm; Üç Menfez: 50x33 cm.) 50 kişiden fazla insan barındıracak sığınaklarda ise 2 m3 /sn (Tek Menfez: 100x67 cm; iki Menfez: 75x45 cm; Üç Menfez: 55x40 cm) olmalıdır. Havalandırma sistemi klima cihazı, menfezler veya yapı perdesi ile sağlanmalıdır. Radyoaktif tozların sığınak içine girmesini önleyici hava filtresi; hava borusuna konulmalıdır. e) Hijyen Tedbirleri : Çöplerin ve insan pisliklerinin kolayca atılmasını sağlayıcı özellikte olmalı, mümkünse kanalizasyona bağlanmalı ve alafranga hela kullanılmalıdır. Serpinti Sığınaklarının Yapılacakları Yer, Tesis ve Yapılar Madde 8 - (Değişik:6.3.1991/20806 R.G.) Serpinti sığınakları, belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında imar planı bulunan ve bulunmayan alanlardaki, binalarda yapılır. Ancak; a) 8 daireden az bağımsız bölümü olan kanutlarda, b) Toplam inşaat alanı 800 m2 den az olan iş yerlerinde, c) Toplam İnşaat alanı 800 m2 den az olan konut ve işyeri olarak kullanılan yapılarda, d) Belediye ve mücavir alanlar dışında köy nüfusuna kayıtlı ve köyde sürekli oturanlar tarafından yapılan ve ruhsata tabi olmayan yapılarda Sığınak yapma zorunluluğu aranmaz e) Bir imar parselinde birden fazla bina bulunması durumunda bunların toplam inşaat alanının 800 m 2 yi aşmaması halinde parselde ortak tek bir sığınak yapılabileceği gibi birden fazla da yapılabilir. Sığınakların Kimler Tarafından Yaptırılacağı Madde 9 - Resmi ve özel bütün tesis ve yapılarda yaptırılacak sığınakların yapım ve bakım giderleri bir yerlerin malik ve idareleri tarafından karşılanır. Gerektiğinde Genel Sığınak Olarak Kullanılacak Yerler Madde 10 - Yapılacak metroların gerektiğinde genel sığınak olarak inşa edilmeleri esastır. Sinema, tiyatro, eğlence yeri, otopark, garaj, kapalı çarşı ve pasaj gibi yapı ve tesislerin yeraltında inşa edilmelerini teşvik için belediyelerce her türlü kolaylık sağlanması ve bunların gerektiğinde genel sığınak olarak kullanılması için gerekli tedbirlerin alınması zorunludur.
	3.Bölüm : Diğer Hükümler Sığınakların Bakımı, Muhafazası ve Denetimi Madde 11 -Sığınaklar konusunda özel kanunların İmar Kanunu' na aykırı olmayan hükümleri uygulanır. Madde 12 - (Ek: 6.3.1991 20806 R.G.) Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce yapı kullanma iznine bağlanmış ve bağlanacak yapılardaki sığınak ve sığınak olarak kullanılacak yerler mülki idare amirliğince tespit edilerek sığınak kayıt defterlerine işlenir. Resmi ve özel bütün tesis ve binalara ait sığınakların bakım ve muhafazası sığınağın bulunduğu binanın görevlendirilen yöneticisi denetiminde bina koruma amirince sağlanır. Meskenlerdeki sığınakların bakım ve muhafazası ise, bina malik ve yöneticilerince sağlanır. Sığınak ve sığınak olarak kullanılacak yerlerin denetimleri, Mülki İdare Amirinin sorumluluğunda belediyeler ve mahalli sivil savunma birimlerince yapılır. Sığınakların Tapuya Tescili Madde 13 -Yapıların bodrum katlarında veya bahçelerinde yapılacak sığınaklar kat maliklerinin müşterek mülkü olarak tapuya tescil edilir. Sığınaklar Kat Mülkiyeti Kanunu'nda belirtilen ortak alanlardan olup bu hali ile yönetilir. Bu sığınaklar bağımsız olarak sığınak amacı ile olsa dahi satılamaz, kiralanamaz, devredilemez ve amacı dışında kullanılamaz. Yapı Ruhsat ve Kullanma İzni Verilmesi Madde 14-Sığınakların yapımı bulunan bina ve tesislere gerekli sığınak yeri ayrılmadıkça yapı izni sığınak tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez. (Ek : 6.3.1991/20806 R.G.) Yapı ruhsatiyesi verilen bina ve tesislere yapı kullanma izin belgesi verilmeden önce, ilgili idarelerce mülki idare amirliklerinin sığınak Yönetmelik Hükümlerine uygun olduğuna ilişkin yazılı görüşünün alınması zorunludur. Oturma ve kullanma izni verilmiş yapıların sığınak olarak ayrılmış bölümlerinde yapı değişikliği yapılmaz. Ancak sığınak özelliğini kaybetmemek ve gerektiğinde sığınak olarak kullanılmak üzere Mülki Amirin izniyle barışta başka amaçlarla kullanılabilir. Bu hükümlere uyulmadığı tespit edildiği takdirde Mülki Amirlik ve belediyeler tarafından yapılacak tebligat üzerine maliki, müteahhidi veya yöneticisi tarafından en geç üç ay içerisinde bu aykırılık gidebilir. Süresi içerisinde aykırılığın giderilmemesi durumunda bu hizmet Mülki Amirlik ve belediyeler tarafından yapılır ve karşılığı imar mevzuatı hükümlerine göre ilgililerinde tahsil olunur. Madde 15- İmar planlarının hazırlanmasında genel sığınak yerleri işaretlenir. Madde 16- Sığınaklarda bulundurulacak malzemeler, sığınak amirlerinin görevleri ve sığınaklarda nasıl hareket edileceğine ilişkin kurullar İçişleri Bakanlığı'nca çıkarılacak genelge ile düzenlenir. Madde 17- Bu Yönetmelik yeni yapılacak Kamu yapılarında yayımı tarihinden itibaren uygulanır. Halen kullanılmakta olan ve inşaatı devam eden kamu yapılarında gerektiğinde sığınak olarak tadil edilebilecek mahaller şimdiden belirlenecektir. Sorumlu Makam Madde 18- Bu yönetmeliğin uygulanmasından belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, bu alanlar dışında valilikler yetkili ve sorumludur. Madde 19- Bu Yönetmeliğin uygulanmasında yapımla ilgili konularda tereddüte düşülen hususlarda Bayındırlık ve İskan, sair hususlarda İçişleri Bakanlığı'nın yazılı görüşü alınır ve bu görüşe uyulur. Cezai Hüküm Madde 20 - 3.5.1985 tarih ve 3194 sayılı İmar Kanunu' nun 42. maddesi gereğince, bu Yönetmelik hükümlerine uymayan yapı ilgilileri hakkında mezkûr Kanunun sözü edilen maddesine göre işlem yapılır. Yürürlükten Kaldırma Madde 21- 3030 sayılı Kanun Kapsamı Dışında kalan belediyeler Tip İmar Yönetmeliğinin 51. Madde 3. Fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır. Geçici Madde 1 - (6.3.1991/20806 R.G.) bu Yönetmeliğin girdiği tarihten önce 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 22. Maddesine uygun olarak yapı ruhsatiyesi almak üzere ilgili idarelere yapılan başvurular, 25.8.1988 tarih, 19910 sayıl Resmi Gazete' de yayımlanın "3194 Sayılı İmar Kanununa Göre Düzenlenmiş Bulunan İmar Yönetmeliklerine Sığınaklarla İlgili Ek Yönetmelik" hükümlerine tabidir.
	4.Bölüm : Yürürlük ve Yürütme Yürürlük Madde 22 - Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanan bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer. (6.3.1991/20806 R.G.) Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanan bu Yönetmeliğin 1. Maddesi, Yönetmeliğin yayımı tarihinden 30 gün sonra, diğer maddeleri yayımı tarihinde yürürlüğe girer. Yürütme Madde 23- Bu Yönetmeliği Bayındırlık ve İskan Bakanı yürütür.
						Genel Hükümler Amaç Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı, Kanunun 38. Maddesinde sayılan mühendisler, mimarlar ve şehir plancıları dışında kalan fen adamları yetki, görev ve sorumluluklarının belirlemektedir. Kapsam Madde 2- Bu Yönetmelik, belediye ve mücavir alan sınırları ile bu sınırlar dışında görev yapacak 38. Maddede sayılan mühendisler, mimarlar ve şehir plancıları dışında kalan fen adamlarını kapsar. Dayanak Madde 3 - Bu Yönetmelik 3194 sayılı İmar Kanununun 44. Maddesinin II. Fıkrası gereğince düzenlenmiştir. Tanımlar Madde 4- Fen Adamları; Yapı, Elektrik Tesisatçılığı, Sıhhi Tesisat ve Isıtma, Makine, Yapı Ressamlığı, Harita Kadastro ve benzeri alanlarda mesleki ve teknik öğretim veren okullardan diploma ve kurs belgesi alarak, yapıları mimari statik ve tesisat planlarının, projelerinin, resim ve hesapların hazırlanması ve uygulanmasında ve halihazır harita ve kadastro işlerinde görev alan elemanlardır.
					Fen Adamlarının Gruplandırılması Madde 5 Fen Adamları kendi uzmanlık dallarında iştigal etmek üzere alanlarında gördükleri mesleki ve teknik öğretim seviyelerine göre aşağıdaki sınıflara ayrılırlar: I. GRUP: Bu Yönetmeliğin 4. maddesinde belirtilen alanlarında üç ve dört yıllık yüksek öğrenim görenler: a) Teknik Eğitim Fakültesi Mezunları b) Mülga, Teknik Öğretmen Okulu, Erkek Teknik Yüksek Öğretmen Okulu ve Yüksek Teknik Öğretmen Okulu Mezunları, c) Mülga, Yüksek Tekniker Okulları mezunları d) Yukarıda yazılı okullara muadil tahsil verdikleri Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı'nca tespit edilecek yurt için ve dışı okullardan mezun olanlar. II. GRUP : Bu Yönetmeliğin 4. maddesinde belirtilen alanlarda iki yıllık yüksek öğrenim görenler ile ortaokuldan sonra dört yıl mesleki ve teknik öğrenim görenler. a) Meslek Yüksek Okul mezunları, b) Mülga, Tekniker Okulu mezunları, c) Mülga, İstanbul Teknik Okulunun Fen Memurluğu okulu mezunları, d) Teknik Lise mezunları, e) Mülga, Teknisyen Okulu mezunları f) Mülga, Harita Ahzi Tersim Mektebi ve Harita Umum Müdürlüğü Harita Mektebinden mezun olanlar, g) Mülga, Yapı Kalfa Okulları ve Yapı Kalfası sınıfı, h) Mülga, İstanbul Sanayi Mektebinin İnşaat Bölümü, i) Mülga, Fen Tatbikat Okulu İstihkam ve Demiryolu Bölümü, j) Yukarıda yazılı okullara muadil tahsil verdikleri Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığı' nca tespit edilecek yurt için ve dışı okullardan mezun olanlar. III. GRUP : Bu Yönetmeliğin 4. Maddesinde belirtilen alanlarda ortaokullardan sonra iki ve üç yıl mesleki ve teknik öğrenim görenler, a) Yapı Meslek Lisesi ve Endüstri Meslek Lisesi mezunları b) Mülga, Erkek Sanat Enstitüsü, Yapı Sanat Enstitüsü ve Yapı enstitüsü mezunları, c) Mülga, Erkek sanat okulu ve Yapı Sanat Okulu mezunları, d) Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu ve Kadastro Okulları mezunları, e) Tapu ve kadastro Genel Müdürlüğü, Harita Genel Müdürlüğü ve Toprak ve İskan İşleri Genel Müdürlüğünce açılmış lise üstü bir yıllık harita veya kadastro mesleki tedrisatı kurslarını bitirenler. f) Mülga, İnşaat Ustası Okulu mezunları, g) Mülga, Yapı Ustası Okulu mezunları, h) Çırak, Kalfa, ve Ustalık Kanununa göre USTALIK BELGESİ alanlar. i) Yukarıda yazılı okullara muadil tahsil verdikleri Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanlığınca tespit edilecek yurt içi ve dışı okullardan mezun olanlar ile bunlara denk kursları bitirenler. IV. GRUP : İlkokul mezunu olup, bu yönetmeliğin 4. maddesinde belirtilen alanlarda mesleki ve teknik öğrenim veren kurslar veya ortaokulu bitirenler. a) Mülga, Yapı sanat ve Erkek Sanat ortaokulu mezunları, b) Çırak, Kalfa ve Ustalık Kanununa göre "Kalfalık" belgesi alanlar, c) Gece ve Gündüz Endüstri pratik sanat okulunu bitirenler. d) Milli Eğitim bakanlığının sürveyan yetiştiren kurslarını bitirenler e) Belediyelere Fen elemanı yetiştirilmek üzere Bayındırlık, İmar ve İskan Bakanlıklarınca düzenlenen kursları bitirenler. f) Evvelce, Belediyece ve Bayındırlık Müdürlüklerince veya ilgili meslek teşekküllerince açılmış olan yapı Kalfası kurslarından mezun olup da iştirak şartları ve esasları Milli Eğitim Bakanlığı ile İmar ve İskan Bakanlığınca müştereken tespit edilmek suretiyle belirli bir tarihte, bir defaya mahsus olmak üzere açılan imtihandan başarı sağlayıp yukarıda bu grupta sözü geçen kurs mezunlarına verilen belgeyi alanlar.
				Fen Adamları Yetki ve Görevleri İnşaat İşlerindeki Yetki ve Görevler Madde 6- Bu Yönetmeliğin 5. maddesi kapsamına giren Fen adamlarının, kendi uzmanlık dallarında iştigal etmek şartıyla, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamına giren inşaatlar hariç olmak üzere, inşaat işlerindeki görev ve yetkileri aşağıda gösterilmiştir. I. GRUP a) Mimari, Statik, plan-proje, resim ve hesapların hazırlanması ve bunların uygulanması ile ilgili fenni mesuliyeti mühendis ve mimarlar tarafından deruhte edilen her türlü yapıların kendi uzmanlık dallarında iştigal etmek üzere tatbikatına yetkilidir. b) Yapının bulunduğu yer, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyece; belediye teşkilatı olmayan yerlerde ise, aynı il sınırları içerisindeki en yakın belediye ve mücavir alan sınırları içinde, yükleneceği mesuliyeti deruhte edebilecek mesafede ilgili idarece ihtisas ve iştigal konularına göre faaliyet icra eden serbest mimar ve mühendis bulunmadığı tevsik edildiği takdirde ve her türlü yapıların; 1. Mimari, statik, plan - proje, resim ve hesapları ihtisas ve iştigal mevzularına göre mimar ve mühendisler tarafından tanzim edilmiş bodrumları ile birlikte 5 katı ve bütün katların inşaat sahaları toplamı 1000 m2 yi geçmeyen 6 metreye kadar serbest açıklıkta (6 metre dahil) en çok 4 metre kat yüksekliğinde ve döşemeleri en çok metrekareye 500 kg. hareketli yüke mütehammil olan yapıların fenni mesuliyetini deruhte ederek tatbikatını yapmaya, 2. Bodrumları ile birlikte 3 katı ve bütün katların inşat sahaları toplamı 300 m2 yi geçmeyen, 4 metreye kadar serbest açıklıkta (4 metre dahil) en çok 3 metre kat yüksekliğini ve döşemeleri hesaplarını yapmaya, yetkilidirler. c) Mimari statik ve her türlü plan-proje, resim ve hesapların hazırlanması ve bunların uygulanması ile ilgili fenni mesuliyeti mühendis ve mimarlar tarafından deruhte edilen her türlü yapıların yapılmasından, öğrenim alanlarına göre, kontrol yardımcısı şantiye mühendis yardımcısı görevlerini deruhte etmeye yetkilidir. II. GRUP a) İlave tadillere hariç her türlü yapıların tamirini yapmaya, b) Her türlü yapıların sürveyanlık hizmetlerini görmeye, c) Mimari statik ve her türlü plan - proje, resim ve hesapları ihtisas ve iştigal mevzularına göre mimar ve mühendisler tarafından tanzim ve fenni mesuliyetleri deruhte edilmiş, bodrumları ile birlikte 5 katı ve bütün katların inşaat sahaların toplamı 1000 m2 yi geçmeyen 6 metreye kadar serbest açıklıkta (6 metre dahil) en çok 4 metre kat yüksekliğinde ve döşemeleri en çok metrekareye 500 kg. hareketli yüke mütehammil olanların tatbikatını yapmaya d) Yapının bulunduğu yer, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyece; belediye teşkilatı olmayan yerlerde ise aynı il sınırları içerisindeki en yakın belediye ve mücavir alan sınırları içinde, yüklenebileceği mesuliyet deruhte edebilecek mesafede ilgili idarece ihtisas ve iştigal konularına göre, yapıların; bodrumları ile birlikte 3 katı ve bütün katların inşaat sahaları toplamı 300 metrekareyi geçmeyen, 4 metreye kadar serbest açıklıkta (4 metre dahil) en çok 3 metre kat yüksekliğinde ve döşemeleri en çok metrekareye 250 kg. hareketli yüke mütehammil olan basit yığma binaların, plan - proje, resim ve hesaplarını yapmaya, fenni mesuliyeti deruhte etmeye ve tatbikatını yapmaya e) Mimari statik ve her türlü plan - proje, resim ve hesaplarının hazırlanması ve bunların uygulanması ile ilgili fenni mesuliyet mühendis ve mimarlar tarafından hazırlanması ve bunların uygulanması ile yapılmasında, öğrenim alanlarına göre, kontrol yardımcısı ve şantiye mühendis yardımcısı görevlilerini deruhte etmeye yetkilidir. III. GRUP a) İlaveler ve tadiller hariç her türlü yapıların tamirlerini yapmaya, b) Her türlü yapıların sürveyanlık hizmetlerini görmeye, c) Mimari statik ve her türlü plan - proje, resim ve hesapları ihtisas ve iştigal mevzularına göre mimar ve mühendisler tarafından tanzim ve fenni mesuliyeti deruhte edilmiş, yığma binalardan imar durumlarına göre bodrumları ile birlikte 3 kat ve bütün katların inşaat sahaları toplamı 300 m2 yi geçmeyen 4 metreye kadar serbest açıklıkta (4 metre dahil) en çok 3 metre kat yüksekliğinde ve döşemeleri en çok metrekareye 250 kg. hareketli yüke mütehammil olanların tatbikatına yetkilidir. IV. GRUP Bu gruba dahil fen adamları her türlü yapıların sürveyanlık hizmetlerini görmeye yetkilidirler. Sıhhi Tesisat ve Isıtma İşlerindeki Yetki ve Görevleri Madde 7 - Bu Yönetmeliğin 5. maddesi kapsamına giren fen adamlarının kendi uzmanlık dallarında iştigal etmek şartı ile sıhhi tesisat ve ısıtma işlerindeki yetki ve görevleri şunlardır. I. GRUP a) Her türlü yapıların tesisat ve ısıtma sitemlerine ait tamiratını yapmaya, b) Teshin, klima, sıhhi tesisat, plan - proje, resim ve hesapları ihtisas ve iştigal mevzularına göre mühendisler tarafından tanzim ve fenni mesuliyetleri deruhte edilmiş yapıların kalorifer, banyo, hela, mutfak tesisat tatbikatına, c) Yapının bulunduğu yer, belediye ve mücavir alan sınırları içinde, belediyece; belediye teşkilatı olmayan yerlerde ise, aynı il sınırları içerisindeki en yakın belediye ve mücavir alan sınırları içinde, yükleneceği mesuliyeti deruhte edebilecek mesafede, ilgili idarece ihtisas ve iştigal konularına göre, faaliyet icra eden serbest mimar ve mühendis bulunmadığı tevsik edildiği takdirde ve sürece bütün katların inşaat sahaları toplamı 1000 m2 yi ve hacmi 4000 m3 ü geçmeyen binaların kalorifer ve merkezi bir tesisata bağlı olmayan münferit banyo, hela, mutfak, tesisat, plan - proje, resim ve hesaplarını yapmaya, fenni mesuliyeti deruhte etmeye ve tatbikatına yetkilidir. II. GRUP a) Her türlü yapıların sıhhi tesisat ve ısıtma sistemlerine ait tamiratını yapmaya, b) Her türlü tesisatın sürveyanlık hizmetlerini görmeye, c) Teshin, klima, sıhhi tesisat, plan - proje, resim ve hesapları ihtisas ve iştigal mevzularına göre mühendisler tarafından tanzim ve fenni mesuliyetleri deruhte edilmiş yapılardan bütün katların inşaat sahaları toplamı 1000 m2 yi ve hacmi 4000 m3 ü geçmeyenlerin kalorifer ve banyo, hela, mutfak, tesisat tatbikatına, d) Yapının bulunduğu yer belediye ve mücavir alan sınırları içinde, belediyece; belediye teşkilatı olmayan yerlerde ise, aynı il sınırları içerisindeki en yakın belediye ve mücavir alan sınırları içinde, yükleneceği mesuliyeti deruhte edebilecek mesafede, ilgili idarece ihtisas ve iştigal konularına göre, faaliyet icra eden serbest mimar ve mühendis bulunmadığı tevsik edildiği takdirde ve sürece bütün katların inşaat sahaları toplamı 500 m2 yi ve hacmi 2000 m3 ü geçmeyen binaların kalorifer ve merkezi bir tesisata bağlı olmayan münferit banyo, hela, mutfak tesisatı, plan - proje, resim ve hesaplarını yapmaya, fenni mesuliyetini deruhte etmeye ve tatbikatına, Yetkilidirler. III. GRUP a) Her türlü yapıların sıhhi tesisat ve ısıtma sistemlerine ait tamiratını yapmaya, b) Her türlü tesisatın sürveyanlık hizmetlerini görmeye, c) Teshin, klima, sıhhi tesisat, proje-plan ve resimleri ihtisas ve iştigal mevzularına göre mühendisler tarafından tanzim ve fenni mesuliyetleri deruhte edilmiş binalardan, bütün katlarının inşaat sahaları toplamı 500 m2 yi ve hacmi 2000 m3 ü geçmeyenlerin kalorifer ve merkezi bir tesisata bağlı olmayan münferit banyo, hela, mutfak tesisat tatbikatına, Yetkilidirler. IV. GRUP Her türlü yapıların sıhhi tesisat ve ısıtma tesislerinin sürveyanlık hizmetlerini görmeye yetkilidirler. Elektrik Tesisatçılığı İşlerindeki Görev ve Yetkiler Madde 8 - Elektrik iç tesisatı yapacak olanlar, 8.8.1983 tarihli, 18129 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe giren "Elektrik Tesisatçıları Hakkında Yönetmelik" ve bunun değişikliklerine dair yürürlükte bulunan Yönetmelik hükümlerine tabidirler. Harita Alımı İşlerindeki Yetki ve Görevleri Madde 9- Bu Yönetmeliğin 5. Maddesi kapsamına giren fen adamlarının kendi uzmanlık dallarında iştigal etmek şartıyla harita alım işlerindeki görev ve yetkileri şunlardır. II. GRUP Harita alımı yapılan yer, belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyece; belediye teşkilatı olmayan yerlerde ise, aynı il sınırları içerisindeki en yakın belediye ve mücavir alan sınırları içinde, yükleneceği mesuliyeti deruhte edebilecek mesafede ilgili idarece ihtisas ve iştigal konularına göre faaliyet icra eden serbest mimar ve mühendis bulunmadığı tevsik edildiği takdirde ve sürece; nirengi ve nivelman noktaları tesisi, ölçü ve tafsilat alımı, arazi ve arsa düzenlemeleri uygulama işlerini yapmaya yetkilidirler. III. GRUP Fenni mesuliyetleri bir harita - kadastro mühendisi tarafından deruhte edilmek şartıyla; ana nirengi ve ana nivelman hariç nirengi ve nivelman noktaları tesisi ölçü ve tafsilat alımı, arazi ve arsa düzenlenmesi uygulamaları işlerini yapmaya yetkilidirler. Ancak, harita alım işlerinde 2644 sayılı Tapu Kanununun ilgili hükümleri saklıdır.
			Fen Adamlarının Sorumlulukları Sorumluluk Madde 10- İmar planları ve bunların tatbikat planlarını, halihazır haritaları, mimari, statik ve tesisat plan - proje ve resim, hesaplarını hazırlayan fen adamları, bunların bilcümle fenni hatalarından sorumludurlar. İlgili idarelere karşı ihtisas ve iştigal mevzularında göre imar planına halihazır yapı ve tesisat tatbikatındaki sürveyan işlerinin yapılması ve bunların mesuliyeti bu Yönetmeliğin 6. ve 7. maddelerinde yazılı fen adamlarınca deruhte edilmek üzere aldıkları işlerin tasdikli vaziyet planına, tatbikat projelerine, mer’i kanun, tüzük, yönetmelik ve şartnamelere, fen ve sanat kaidelerine uygun olarak yaptırılmasından mükellef ve sorumludurlar. İş bu sürveyanlık hizmetlerinden dolayı sorumluluklar, mal sahibi tarafından adı ilgili idareye bildirilecek sürveyana aittir. Bu vazifeyi kabul ettiğini sürveyanın da ilgili idareye bildirilmesi şarttır. İlgili idarelere karşı (ihtisas ve iştigal mevzularına göre) yapı, tesisat, harita ve bina aplikasyon işleri tatbikatını deruhte eden, bu Yönetmeliğin 6., 7. ve 8. maddelerinde yazılı fen adamları, sürveyanlık hizmetleri dahil tatbikatın, tasdikli imar planına ve tasdikli vaziyet planına, projelerine, mer’i kanunun, tüzük, yönetmelik ve şartnamelere, fen ve sanat kaidelerine göre yaptırılmalarından mükellef ve sorumludurlar. Müeyyideler Madde 11 - Bu Yönetmeliğin 6. ve 7. maddelerinde belirtilen fen adamlarının 10. maddede hükme bağlanan sorumlulukları yerine getirmemeleri veya hatalı ve ihmalkar davranışları tespit edildiğinde; a) Birinci tespitte kendisine yazılı ihtarda bulunurlar. b) İkinci tespitte yazılı tembih verilir. c) Başka başka işlerin sorumluluğunu deruhte ettiği sırada da olsa üçüncü tespitte belgesi bir yıl süre ile askıya alınır. d) Sorumlu olduğu işte kendi kusuru nedeniyle hasara, hatalı veya yanlış uygulamaya meydan verilmesi halinde ilgili idare sınırları içinde bir yıl süre ile başka bir iş almasına izin verilmez. e) Bu müeyyideler sicile işlenir.
		Çeşitli Hükümler Madde 12 Bu Yönetmelikte bahsedilen sürveyanlık hizmetleri, Bayındırlık İşleri Genel Şartnamesi ve Kontrol Yönetmeliğinde belirlenen esaslara göre yapılır. Havagazı iç tesisatı yapacak olanlar 24 mart 1953 gün ve 8367 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan, Havagazı İç Tesisat Yönetmeliği ve Fenni Şartnamesi hükümlerine tabidirler. Sicil Madde 13- Belediye ve mücavir alan sınırları içinde bu Yönetmelikte bahsi geçen hizmetlerde faaliyetlerde bulunan veya bulunmak isteyen fen adamlarının sicilleri belediyelerin sicil bürolarınca tutulur ve bu sicillerin birer kopyaları her yıl sonunda o ilin Bayındırlık ve İskan Müdürlüklerine gönderilir. Belediye ve mücavir alan sınırları dışındaki yerlerde görev yapacak fen adamları sicillerinin tutulması, o ilin Bayındırlık ve İskan Müdürlüklerine aittir. Sicil fişleri yapının, yapı ruhsatı alınmasından, bitimine (oturma izninin onanması) kadar geçecek süreyi, bu süre içindeki faaliyetlerin hepsini içine alır. Sicillerin tutulmasında yapılardaki teknik uygulama sorumlusunun sicille ilgili olarak bildireceği görüş ve kanaatler esas alınır. Sürveyanlık hizmetleri ise, sürekli olup sürveyanlar asıl fenni sorumlunun tespit edeceği vakitlerde iş başında bulunmak zorunda ve projeye, teknik şartnameye aykırı gördükleri hususları da deftere işlenmek ve üst düzeydeki teknik sorumlulara iletmek zorundadırlar. Kötü sicil alan sürveyanlar 1 yıl süreyle sürveyanlık görevi yapmaktan idaresince men edilirler. Yürürlükten Kaldırılan Hükümler Madde 14- Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesi ile 1.3.1960 tarih ve 10445 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanan "6785 sayılı Kanunun 14. Maddesine göre Fen Adamlarının Salahiyetleri ve Belediyelere Karşı deruhte edebilecekleri Fenni Mesuliyet Hudutları Hakkında Talimatname" ve değişiklikleri yürürlükten kalkar. Geçici Madde - Bu Yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce ilgili idareye karşı bu Yönetmelik dışında mesuliyet deruhte etmiş olan fen adamları, bu işlerin mesuliyetini işlerin ikmaline kadar devam ettirmeye yetkilidir. Yürürlük Madde 15 - Bu Yönetmelik 3194 sayılı İmar Kanunu ile birlikte yürürlüğe girer. Yürütme Madde 16 - Bu Yönetmelik hükümleri Milli Eğitim Gençlik ve Spor Bakanı ile Bayındırlık ve İskan Bakanı Yürütür.
Fenni Mesuliyet İmar Kanununun 28 ve 38. Maddeleri : Fenni Mesuller ve Mesuliyetleri ile Müteahhit Sicilleri İmar Kanunu Madde 28- (Anayasa Mahkemesinin 11.2.1986 tarih ve 1986/29 Sayılı kararı ile iptal edilen ibareler çıkarılarak düzenlenmiştir.) Yapının fenni mesuliyetini üzerine alan meslek mensupları yapıyı ruhsat ve eklerine uygun olarak yaptırmaya ruhsat ve eklerine aykırı yapılması halinde durumu üç iş günü içinde ruhsatı veren belediyeye veya valiliklere bildirmeye mecburdurlar. Bu ihbar üzerine 32. maddeye göre işlem yapılır. Yapının nev’ine ehemmiyetine ve büyüklük derecesine göre proje ve eklerinin tanziminin ve inşaatının kontrolünün 38. maddede belirtilen meslek mensuplarına yaptırılması mecburidir. Yapının, fenni mesuliyetini üzerine almış olan meslek mensubu, bu vazifeden çekildiği takdirde, tatil günleri hariç, üç gün içinde, mucip sebepleriyle birlikte keyfiyeti yazılı olarak ilgili idareye bildirmekle mükelleftir. Aksi takdirde kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Fenni mesulün herhangi bir sebeple istifası halinde istifa tarihinden önce yapılan işlerde sorumluluğu devam eder. Fenni mesuliyeti üzerine alanın istifa veya ölümü halinde başka bir meslek mensubu fenni mesuliyeti deruhte etmedikçe yapının devamına müsaade edilmez Belediye ve mücavir alan sınırları içinde özel inşaat yapan müteahhitlerin sicilleri belediyelerce, bu hudutlar dışında özel inşaat yapanların sicilleri de valiliklerce tutulur. İmar Kanunu Madde 38 - Halihazır harita ve imar planlarının hazırlanması ve bunların uygulanmasının fenni mesuliyetini; uzmanlık, çalışma konuları ve ilgili kanunlarına göre, mühendisler ve mimarlar deruhte ederler. (Değişik: 26.4.1989-3542/2. Md.) Yapıların, mimari, statik ve her türlü plan, proje, resim ve hesaplarının hazırlanması ve bunların uygulanmasıyla ilgili fenni mesuliyetleri, uzmanlık konularına ve ilgili kanunlarına göre mühendisler ve mimarlar deruhte ederler. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü Ankara Sayı : 1-07-96061-18942 28.8.1989 KONU : Fenni Mesuliyet GENELGE ..................Valiliğine Harita Kadastro Mühendis ve Mimarların fenni Mesuliyetlik üstlenebilmeleri için hangi yönetmeliğe göre ne gibi evrak düzenleyecekleri ve bunların arasında ikametgah mecburiyeti bulunup bulunmadığı hususlarında tereddüte düşüldüğü Bakanlığımıza iletilen çeşitli tarihli dilekçe ve yazılardan anlaşılmaktadır. 9.11.1985 tarihinde yürürlüğü giren 3194 sayılı İmar Kanununun 44.J maddesine göre hazırlanan ve 2.11.1985 tarih ve mükerrer 18916 sayılı Resmi Gazetede Arazi ve Arsa Düzenleme Uygulaması İşlerini Yükümlenecek Müellif ve Müellif Kuruluşlarının Ehliyet Durumlarına Ait Esaslar Hakkında Yönetmeliğinin 4. maddesinde; Harita, zeminde arazi ve arsa düzenleme uygulaması işlerini yapacakların iş hangi ihale usulüne tabi olursa olsun, yeterlik belgesi almak zorunda oldukları hüküm altına alınmıştır. Ayrıca yönetmeliğin 8. maddesinde yeterlik belgesi alınması için hangi evrakların istendiği açıklanmış olup Harita Kadastro Mühendisleri fenni mesuliyet alabilmek için yukarıda açıklanan yönetmeliğin 4. ve 8. maddesinde istenen belgeleri ilgili idarelere ibraz etmek zorundadırlar. Mimar ve Mühendislere fenni mesuliyet verilebilmesi için ne türlü belgeler isteneceğine dair yürürlükte bulunan herhangi bir yönetmelik bulunmamakta ise de, bugüne kadar gelen uygulamalarda dilekçeye eklenecek belgeler; noter tasdikli nüfus cüzdanı örneği, her yıl yenilenecek oda kayıt belgesi, noter tasdikli imza sirküleri, diploma sureti, Bağkur veya Sigorta kaydı, her yıl yenilenecek vergi kayıt belgesidir. Ayrıca fenni mesullerin fenni mesuliyetini üstlendikleri inşaatı düzenli olarak kontrol edebilmeleri için ikamet ettikleri yerden, inşaatın bulunduğu yere olan uzaklık ve ulaşım imkanları dikkate alınarak fenni mesuliyeti üstlenmelerinde sakınca bulunmadığının ilgili idarece kabulü gerekmektedir. Bilgi alınmasını ve uygulamaların yukarıdaki esaslar doğrultusunda yürütülmesi hususunda, iliniz dahilindeki tüm belediyelere duyuruda bulunulmasını rica ederim. Cengiz ALTINKAYA Bakan Dağıtım 71 il valiliğine Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Teknik Araştırma ve Uygulama Genel Müdürlüğü Ankara Sayı : B-09-9500-21896 27.10.1993 KONU : Fenni Mesuliyet GENELGE ...................Valiliğine İLGİ : 28.8.1989 tarih ve 18962 sayılı genelge Mimar ve Mühendislerin fenni mesuliyet üstlenebilmeleri için gerekli olan belgelere ilişkini hususlar ilgi genelgemizde belirtilmişti. Bakanlığımıza gerek yerel yönetimlerden gerekse meslek odalarından ve şahıslardan intikal eden yazı ve başvurulardan 3194 sayılı İmar Kanununun 28. ve 38. maddelerinde yer alan fenni mesuliyete ilişkin hususlarda tereddüte düşüldüğü anlaşıldığından aşağıdaki açıklamaların yapılmasında yarar görülmüştür. 3194 Sayılı imar Kanununun 28. Maddesinde "Yapının fenni mesuliyet" üzerine alan meslek mensupları yapıyı ruhsat ve eklerine uygun olarak yaptırmaya, ruhsat ve eklerine aykırı yapmaları halinde durumu 3 işgünü içinde ruhsatı veren belediyeye veya valiliklere bildirmeye mecburdurlar. Bu ihbar üzerine 32. maddeye göre işlem yapılır. Yapının nevine ehemmiyetine ve büyüklük derecesine göre proje ve eklerinin tanziminin ve inşaatın kontrolünün 38. maddede belirtilen meslek mensuplarına yaptırılması mecburidir.” kuralı yer almakta, 3194 sayılı İmar Kanunu' nun 38. maddesinin birinci fıkrasında: "Halihazır harita ve imar planlarının hazırlanması ve bunların uygulanmasının fenni mesuliyeti; uzmanlık çalışma konuları ve ilgili kanunlarına göre, mühendisler, mimarlar, şehir plancıları deruhte ederler" denilmekte, Anılan maddenin 3542 sayılı kanunla değişik 2. fıkrasında: "Yapıların mimari, statik ve her türlü plan, proje, resim ve hesaplarının hazırlanmasını ve bunların uygulanmasıyla ilgili fenni mesuliyetleri uzmanlık konularına ve ilgili kanunlarına göre Mühendisler, Mimarlar ile görev yetki ve sorumlulukları Yönetmelikle düzenlenecek olan fen adamları deruhte ederler." kuralı yer almaktadır. Bu doğrultuda hazırlanan ve 11 Ekim 1989 tarih 20339 Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren "Elektrikle ilgili Fen Adamlarının Yetki, Görev ve Sorumlulukları Hakkındaki Yönetmelik" ile bu yönetmeliğin 4. maddesinde değişiklik yapılmasına dair 3.2.1990 tarih ve 20422 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan yönetmelikte elektrik ile ilgili fen adamlarının yetki, görev ve sorumlulukları gördükleri mesleki ve teknik öğrenim durumlarına göre gruplandırılmış olup, elektrik iç tesisi,plan proje resim ve hesaplarının hazırlanması ve imzalanması işleri, elektrik iç tesis yapım işleri, işletme ve bakım işleri muayene ve kabul işlerindeki sınırlar belirlenmiştir. Anılan yönetmeliğin 5. maddesinde de fen adamlarının, ilgili idarelere karşı yönetmelikle belirlenen yetkilerine ve ihtisas ve iştigal konularına göre; aldıkları işlerin yürürlükteki Kanuna, imar planına, yönetmeliğe, ruhsat ve eki projelerine, Türk Standartlarına, teknik şartnamelere, iş güvenliği tüzüğüyle ilgili tüm mevzuat hükümlerine, fen sanat ve sağlık kurallarına uygun olarak tamamlanmasından, ayrıca tesisatın sağlamlığından, niteliklerinden, usulsüz ve tekniğine aykırı yapılmış olmasından doğacak zararlardan yükümlü ve sorumlu oldukları hüküm altına alınmıştır. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere yapının ruhsat eki projelere uygun olarak bitirilmesini sağlamak için ilgili idareye karşı fenni mesuliyet üstlenecek olan meslek mensubu 28. maddede açıklandığı şekilde yapının nevi ehemmiyeti ve büyüklüğü dikkate alınarak mimar ya da mühendis olmak üzere bir kişidir. Mimari projelerin mimarlarca ,statik projelerin inşaat mühendislerince, tesisat projelerinin makine mühendislerince, elektrik projelerinin ise elektrik mühendisleri ile görev yetki ve sorumlulukları yönetmelikle belirlenmiş olan elektrikle ilgili fen adamlarınca hazırlanması ve hazırlanan bu plan projelerin sorumluluğunun bu meslek mensuplarına ait olması 38. madde gereği olup, bu meslek mensupları fenni mesule karşı sorumludurlar. Yapı ruhsatı veren idare, yapının nevi ehemmiyeti ve büyüklüğünü dikkate alarak gerekli görmesi halinde yapı sahibinden fenni mesulün sorumluluğunda tüm uzmanlık alanları ile ilgili mimar ya da mühendis unvanı taşıyan meslek mensuplarının yanı sıra yetki ve sorumlulukları Yönetmelikle belirlenmiş olan elektrikle ilgili fen adamlarından yeteri kadar bulundurması isteyebilir. Farklı uygulamalara neden olunmaması için bu konularda yapılacak işlemlerin yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda yerine getirilmesi hususunun iliniz dahilindeki tüm belediyelere ve meslek odalarına duyurulmasını önemle rica ederim Onur KUMBARACIBAŞI Bakan DAĞITIM 76 İL VALİLİĞİNE T.M.M.O.B.' ne T.C. DANIŞTAY Esas No: 1995/313 İdari Dava Daireleri Karar No: 1996/938 Temyiz İsteminde Bulunan (Davalı) : Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Karşı taraf (davacı) : Türkiye Mühendis ve Mimar odaları Birliği Vekili : Av. Güney DİNÇ İstemin Özeti : Danıştay 6. Dairesinin 23.12.1994 günlü E :1994/64, k:1994/5094 sayılı kararına  karşı davalı idare temyiz isteminde bulunmaktadır. Savunmanın Özeti : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Danıştay Tetkik Hakimi N. Kemal ERGANİ' nin Düşüncesi : Temyiz isteminin reddiyle Daire Kararının onanması gerektiği düşünülmektedir. Danıştay savcısı Yurdanur Şendir' in Düşüncesi : Dava Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 3194 sayılı Kanunun 28 ve 38. maddelerinde düzenlenen fenni mesul kavramı 'na ilişkin açıklamalar içeren 27.10.1993 günlü 21896 sayılı genelgesini iptal eden Danıştay 6. Dairesinin esas 94/5094 sayılı kararının bozulması talebiyle açılmış bulunmaktadır. 3194 Sayılı İmar Kanununun 28. maddesinin 6. fıkrasında fenni mesuliyeti üzerine alanın istifa veya ölümü halinde, başka bir meslek mensubu fenni mesuliyeti deruhte etmedikçe yapının devamına müsaade edilmez denilmektedir. Bu madde hükmünden fenni mesul'ün bir kişi olduğu açıkça anlaşılmaktadır. Diğer taraftan 3194 Sayılı Kanunun ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılara verilecek cezalarla ilgili 42. maddesinde de yapı sahibine müteahhidine ve mesule verilecek cezaların miktarından bahsedilmektedir. Bu maddeden de fenni mesul' ün tek kişi olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan dava konusu genelge ile elektrik teknikerleri ile teknisyenlerine fenni mesul' lük verildiği iddia edilmekte ise de ; elektrikle ilgili fen adamlarının görev, yetki ve sorumlulukları 3194 sayılı kanunun 3542 sayılı kanunla değişik 44. maddesi gereğince çıkarılan yönetmelikler belirlenmiştir. Genelge belirtilen hususlar yukarıda sözü edilen yönetmeliğin açıklanmasından ibarettir. Bu sebeplerle davanın reddi gerektiğinden genelgenin iptaline ilişkin Danıştay 6. Dairesinin kararının bozulması gerektiği düşünülmüştür. Hüküm veren Danıştay Dava Daireleri Genel Kurulunca gereği düşünüldü. Bayındırlık ve İskan Bakanlığının 3194 sayılı İmar Kanunun 28. ve 38. maddelerinde belirtilen fenni mesul kavramına ilişkin açıklamaları içeren 27.10.1993 günlü, 21396 sayılı genelgesinin iptali istemiyle açılan dava sonunda ; Danıştay 6. Dairesince verilen ve dava konusu Genelgenin iptaline ilişkin bulunan 28.12.1994 günlü E:1994/64 K: 1994/5094 sayılı karara karşı davalı idare temyiz isteminde bulunmaktadır. Danıştay Altıncı Dairesi, temyiz istemine konu kararı ile, 3194 sayılı İmar Kanunun 28. maddesinin düzenleniş şekliyle fenni mesulün görevinin yapıyı ruhsat ve eklerine uygun olarak yaptırmak, yapı ruhsat ve eklerine aykırı ise, bu durumu ruhsat veren organa bildirmek gibi kamu yararının gerçekleşmesi amacına yönelik olarak, yapılaşma sürecini kamu adına denetlemek, izlemek ve kamuya karşı sorumlu olmak biçiminde belirlendiği; Aynı Kanunun 38. maddesinin 2. fıkrasında ise yapılan mimari, statik ve her türlü plan proje, resim ve hesaplarının hazırlanması ve bunların uygulanmasıyla ilgili fenni mesuliyetleri uzmanlık konularına ve ilgili kanunlara göre mühendislerin, mimarların ve görev ve sorumlulukları yönetmelikle düzenlenecek fen adamlarının deruhte edecekleri hükmünün yer aldığı; mimarlığın ve mühendisliğin çeşitli dalları arasında süregelen ve uygulanan bir uzmanlık ve görev bölümü bulunması, günümüzde uzmanlaşmanın gerekliliği ve mimarlık ve mühendislik eğitiminde de farklı müfredatın uygulanmasının, mimari projelerin mimarlarca, statik projelerin İnşaat Mühendislerince, tesisat kalorifer projeleri niteliğinde çalışmaların makine mühendislerince, elektrik proje ve planlarının da elektrik mühendislerince yapılıp uygulanmasını gerektirdiği; Bu nedenle 3194 Sayılı Kanunun 28. ve özellikle 38. maddelerinin uzmanlık ayırımını vurgulayarak yapıların ruhsat ve eklerinin gerekli kıldığı her uzmanlık alanında fenni mesul'lerin olmasını zorunlu tuttuğu, yapının projelerinin hazırlanması hangi uzmanlık alanına giriyorsa, fenni mesuliyetinin de aynı meslek grubu elemanlarınca ayrı ayrı yürütülmesinin gerekliliğinin, bu suretle yapının ruhsat ve eklerinin gerekli kıldığı her uzmanlık alanında fenni mesul' lerin olmasının zorunlu olduğunun belirlenmiş bulunduğu; bu durumda yapının çeşidi, önemi ve büyüklüğü açısından yapılaşma sürecinde fenni mesuliyetin bir kişinin koordinasyonu ile yürütülebileceği ancak uzman olan kişilerin kendi yaptıkları projeler açısından sorumluluklarının sürmesi ve ayrı birer fenni mesul olarak kabul edilmeleri gerektiğinden dava konusu Genelge ile yapının tek fenni mesul'ünün mimar ya da İnşaat Mühendisi olacağı yolunda düzenlemeye gidilmesinde mevzuata uyarlık bulmadığı gerekçesiyle dava konusu Genelgenin iptaline karar vermiştir. Danıştay Altıncı Dairesince verilen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, bu kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddine Danıştay Altıncı Dairesinin 28.12.1994 günlü E: 1994/64 k: 1994/5094 sayılı Kararının onanmasına 8.11.1996 günü oybirliği ile karar verildi. Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu FENNİ MESULLERDEN ALINAN TAAHHÜTNAME T.C. Bayındırlık ve İskan Bakanlığı Yapı İşleri Genel Müdürlüğü Ankara SAYI : B.09.0YİG.0.13.00.08/143 10 Nisan 1997 KONU: Fenni Mesullerden Alınan Taahhütname T.M.O.B.' ne Konur Sk. No. 4/1 Kızılay - ANKARA İLGİ : a) 8.10.1996 gün ve 512 sayılı genelgemiz, b) Binalarda Isı yalıtım uygulamaları konusundaki 16.1.1985 gün ve 18637 sayılı Resmi Gazetede Bakanlığımız tarafından yayınlanan yönetmelik. Deprem kuşağında yer alan ülkemizde inşaatların yürürlükteki standart ve şartnamelere uygun olarak yapılmaması, deprem sonrası görülen can ve mal kayıpları ile bunun telafisinin yol açtığı ekonomik kayıplar göz önünde bulundurularak belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve dışında kalan yerlerde inşa edilecek resmi ve özel bütün yapılarda, 3194 Sayılı İmar Kanunu kapsamında yapılacak uygulamalara ilişkin ilgi genelge yayınlanmıştı. İlgi genelge de sözü edilen ve Belediyeler veya Valiliklerin Yapı Ruhsatı vermeden önce yapının fenni mesuliyet' ini üstlenen meslek mensuplarından (İçişleri ve Maliye Bakanlığı tebliği ile mecburi yürürlükte bulunan TS 8737 "Yapı ruhsatı" Standardına istinaden) istedikleri noter tasdikli taahhütnamelerin, taahhüt edilen hususlar açısından eksiklikler ve farklılıklar içerdiği Bakanlığımıza yapılan başvurulardan anlaşılmaktadır. 3194 Sayılı İmar Kanunu' nun 28. maddesi mecburi yürürlükte olan TS 8737, TS 500, TS 10970 "Yapı kullanma izin Belgesi" standartları, ilgi (a) Genelge' miz ve 1475 Sayılı İş Kanunu' nun 74. maddesine istinaden 12.9.1974 gün ve 15.004 sayılı Resmi Gazete' de yayınlanarak Bakanlar Kurulu tarafından yürürlüğe konulan "Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş Güvenliği Tüzüğü" ile ilgi (b) Yönetmelik hükümleri gereğince söz konusu taahhütnamede, fenni mesuliyet üstlenen meslek mensuplarının ; - Yapının : ruhsat ve eklerine (İmar Kanunu Madde 28) betonarme esaslara (Yapı Ruhsat belgesi eki Duyuru), ilgili Türk Standartları ile varsa şartnamesine gerek malzeme (Yapı ruhsat ve eki duyuru) gerekse işçilik (ilgi genelge) bakımından uygun olarak inşasını sağlamayı, - Yapı Ruhsatı ve eklerine aykırılık söz konusu olduğunda durumu, üç işgünü içinde ruhsat veren belediye veya Valiliğe bildirmeyi ( İmar Kanunu Md. 28 ) - Temel vizesi yapılmadan üst kata devam ettirmeyi (Yapı ruhsatı belgesi eki duyuru) - Kazıdan doğan her türlü kazalara ait sorumluluğu müteahhit ve mal sahibi ile birlikte almayı (Yapı ruhsatı eki duyuru), - Betonun hazırlanması, her 50 m3 betondan veya bir binanın her katından numune alınması, taşınması yerleştirilmesi ve bakımını ilgi (a) genelgede belirtilen hükümler doğrultusunda yürütmeyi ve bunları belgelendirmeyi, - Görevden çekilmeleri halinde tatil günleri hariç üç gün içinde mucip sebepleriyle birlikte keyfiyeti yazılı olarak ilgili Belediye veya Valiliğe bildirmeyi ( İmar Kanunu madde 28 ) , - Herhangi bir sebeple istifaları halinde, istifa tarihinden önce yapılan işlerden doğan sorumluluğu sürdürmeyi ( İmar Kanunu Madde 28 ), - "Yapı İşlerinde İşçi Sağlığı ve İş güvenliği Tüzüğü" nün öngördüğü yükümlülükleri yerine getirmeyi, - Isı yalıtım Projesinde veya Isı yalıtım Raporunda belirtilen zemin, çatı ve duvar ısı yalıtım uygulamalarını, çıplak gözle incelenebildiği safhada (örneğin duvarlar için-betonarme dış duvarlar dahil her katta sıva öncesi, zemin döşemelerinde grobeton ve tesviye betonu atılmadan v.b.) ilgili Belediye ve Valiliğe bilgi vererek vize yaptırmayı, Taahhüt etmeleri gerekmektedir. Yukarıda belirtilenler dışında Bazı Belediyeler veya Valilikler tarafından Fenni mesuliyet üstlenen meslek mensuplarının ; - Her katın tabliye betonu atılması aşamasında ilgili belediye veya valiliğe bilgi vererek demir vizesi yaptırmayı, - Adres değişikliğinin en geç 7 gün içerisinde ilgili belediye veya valiliğe bildirmeyi, Taahhüt etmeleri istenmektedir. Konu ile ilgili çalışma denemelerin yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda yürütülmesinin temini ve genelgenin iliniz dahilindeki tüm belediye ve ilgili kurum ve kuruluşlara duyurulması hususunda bilginizi ve gereğini rica ederim. Dağıtım ve gereği : Şahin GÜRÜN - Valiliklere Bakan a. - T.M.M.O.B. ne İçişleri Bakanlığı ( Mahalli İdare Genel Müdürlüğü) Şahin GÜRÜN Müsteşar Yrd.