T.C.
BAYINDIRLIK VE ISKAN BAKANLIGI
Yapi Denetim Komisyonu Baskanligi
ANKARA

SAYI: B.09.YDK.0-00.00.00/6-7234

KONU: Yapi Denetimi 20 Mayis 2002

.................. VALILIGINE

13 Agustos 2001 tarihinden itibaren yürürlüge giren, 4708 sayili Yapi Denetimi Hakkinda Kanun’un uygulamasinda meydana gelen tereddütlerin giderilmesi için asagidaki açiklamalara ihtiyaç duyulmustur.

1-Yapi ruhsati alindiktan sonra iki yil içinde baslamayan veya baslayip ta 5 yil içinde ruhsati yenilenmeyen ve ruhsatsiz duruma düsen yapilar için 4708 sayili Yapi Denetim Kanunu Hükümlerine göre yeniden ruhsat alinmasi, gerekmektedir.

2-Bes yillik ruhsat süresi içinde Imar mevzuatinin öngördügü kat ilavesi, insaat alaninin degistirilmesi, tasiyici sistemin güçlendirilmesi, yapinin bagimsiz bölümlerinin karakterini veya kullanim amacini degistirme gibi durumda (Yapi ruhsati alindiktan sonra iki yil içinde insaatina baslanmayip ruhsatsiz duruma düsen yapilar hariç) her türlü ruhsat yenileme islemlerinin yapi ruhsatinin alindigi tarihteki mevzuat hükümlerine göre yürütülmesi gerekmektedir. Ancak yapi sahibinin talebi halinde 4708 sayili yasa hükümleri uygulanabilir.

3-Bes yillik ruhsat müddeti geçmis ve ruhsati yenilenmemis yapilarda yapilmasi istenilen esasli tadilatlar için yeni ruhsat alinmasi ve ruhsat islemlerinin 4708 sayili Yapi denetim hükümlerine göre yürütülecektir.

4-Bes yillik ruhsat müddeti içinde bitirilmis, yapi kullanma izin belgesi alinmamis yapilarda, Yapi sahibinin müracaati üzerine, ilgili idarece gerekli tespitler yapilarak yapinin, ruhsat süresi içinde bitirildiginin, ruhsat ve eklerine uygun oldugunun ve kullanilmasinda fen bakimdan mahzur görülmediginin belirtilmesi halinde 3194 sayili Imar Kanununun ilgili hükümlerine göre yapi kullanma izin belgesi verilebilecegi;

Yapilan tespitler sonucunda, yapinin ruhsat müddeti içinde bitirilmedigi veya bitirildigi halde ruhsat ve eklerine uygun olmadigi ve kullanilmasinda da fen bakimdan mahzur görüldügünün belirlenmesi halinde yeni ruhsat alinmasi ve ruhsat islemlerinin 4708 sayili Yapi Denetimi hakkinda da Kanun hükümlerine göre yürütülerek, yapinin bitirilip kullanma izni alinmasi gerekmektedir.

Çok bloklu olupta tamami bitirilmis bloklar içinde bu madde hükümleri uygulanacaktir.

5-3194 sayili Imar Kanununa göre ruhsat almis ancak ruhsat ve eklerine aykiri yapilan yapilara öncelikle bu Kanununun 32 ve 42. Maddelerine göre islem tesis edilmesi, ruhsat süresi dolmamis ise fenni mesullere de Imar Kanununun 42 ve 6235 sayili Kanunun cezai islemlerinin uygulamasi ve ruhsat islemlerinin 3194 sayili Kanun hükümleri çerçevesinde sürdürülmesi, ruhsat süresi dolmus ise fenni mesullerine imar kanununun 42 ve 6235 sayili kanun kapsaminda cezai islem tesis edilerek yapi denetiminin 4708 sayili kanuna uygun olarak yürütülmesi ve yapiya yeniden ruhsat düzenlenmesi gerekmektedir.

6-4708 sayili Yapi denetim kanunu geregince denetime tabi yapilarda esasli tadilattan (onarimdan) kat ilavesi, insaat alaninin degistirilmesi, tasiyici sistemi güçlendirme, yapinin veya bagimsiz bölümünün karakterini, kullanim amacini degistiren düzenlemeler anlasilacagi 12.02.2002 tarih, 4-1135 sayili genelgemizde açiklanmis olup, bu imalatlar disinda kalan imalatlar ruhsata tabi olmayan isler kapsaminda degerlendirilecektir.

7-Yapi denetim kuruluslarinin kendi sorumluluklari altinda insaasina baslanan yeni yapilardaki denetim sorumlulugu ve/veya 3194 sayili Imar Kanunu geregi gerekli presedür eksikligi nedeniyle, yeniden ruhsata baglanilarak denetimi üstlenilen yapinin, daha önce insa edilmis bölümlerini de kapsadigindan, bu tür yapilarda her türlü incelemenin; gerekli tüm test ve deneylerin yapilarak gerçeklestirilmesi gerekmektedir. Ilgili idarelerde; denetimlerin titizlikle yapilmasi konusunda takipçi olmak zorundadir.

8-Esasli tadilat ve güçlendirme v.s. gibi kesif tanzim edilerek gerçeklestirilen islemlerin de alan hesabi, yapinin toplam bedeli ve toplam alaninin esasli tadilat ve/veya güçlendirme gibi is için tanzim edilen kesfin orantisi (entorpolesi) yoluyla tespit edilecektir.

9-Türk Mühendis ve Mimar Odalari Birligi ve bu birlige bagli Mimarlik ve Mühendislik meslek odalari; gerek iç yönetmelik çalismalarinda ve gerekse mimarlik ve mühendislik hizmetlerinin yürütülmesinde üyelerini uygulamaya yönelik talimatlandirmada, kanunlara ve bu kanunlara iliskin çikarilan yönetmeliklere ve bunlarin uygulanmasina yardimci olmak üzere Bakanliklarca yayimlanan genelgelere uymak zorundadirlar.

Bu kapsamda gerek 4708 sayili “Yapi Denetim Hakkinda Kanun” ve kanuna iliskin çikarilan “Yapi Denetimi Uygulama Usul ve Esaslari Yönetmeligi” ile genelgelere aykiri islemlere ve baska kurallar koymaya tevessül edilmemesi hususunda gerekli hassasiyeti göstermeleri gerekmektedir.

10-4708 sayili Yapi Denetim Hakkinda Kanun; 3194 sayili Imar Kanununun 26.nci maddesinde belirtilen kamuya ait yapi ve tesisler ile 27.nci maddesinde belirtilen ruhsata tabi olmayan yapilar hariç belediye ve mücavir alan sinirlari içinde ve disinda kalan yerlerde yapilacak yapilarin denetimini kapsar. Bu kanunda hüküm bulunmayan hallerde 3194 sayili Imar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri uygulanir.

Ancak bazi ilgili idarelerin; 4708 sayili Kanun ve ilgili yönetmelik yürürlükte oldugu halde, öncelikle 3194 sayili Imar Kanunu ve ilgili mevzuat hükümlerine göre uygulama yapma çabasi içinde oldugu, Encümen ve/veya yönetim kurulu kararlari ile imar mevzuatlarinda 4708 sayili Kanuna aykiri degisiklikler saglamaya çalistiklari tespit edilmistir.

Ilgili Idareler kanunlara, bu kanunlara iliskin çikarilan Yönetmeliklere ve bunlarin uygulanmasina yardimci olmak üzere Bakanliklarca yayimlanan genelgelere uymak zorundadir.

Bu kapsamda gerek 4708 sayili Kanun gerekse kanuna iliskin çikarilan yönetmelik ve genelgelerimize aykiri islem yapan ilgili idareler hakkinda Bakanliklarina yasal islem baslatmasi hususunda, suç duyurusunda bulunulacaktir.

11-Kamu idaresinin denetiminde yapilan kalici afet konutlari, EYY metodu ile yapilan yapilar, 4708 sayili yasa hükümlerine tabi degildir.

12-Yapinin kismen kullanilmasi mümkün olan kisimlarina kismi kullanma izin belgesi düzenlenebilmesi için bu bölümlere hizmet veren ortak kullanim alanlarinin tamamlanmis ve kullanilabilir olmasi ve imar mevzuatina aykiriligi olmamasi sarttir. Yapi tamamen bittiginde, kismi kullanma izni alinmis bölümleri de olsa, yapinin tamami incelenerek yapi kullanma izin belgesi düzenlenmesi zorunludur. Kismi kullanma izin belgesi verilmesi ruhsat süresini etkilememektedir.

13-Proje müellifleri ve/veya firmalari, mimarlik ve mühendislik hizmetlerini, Bayindirlik ve Iskan Bakanliginin, yayinlamis oldugu Mimari, Insaat Mühendisligi, Makine Mühendisligi ve Elektrik Mühendisligi Proje düzenleme esaslari sartnamelerine göre yapmak ve proje üzerinde lejant bilgilerini tam olarak vermek mecburiyetindedir. Yapi denetim kuruluslari, proje denetimlerini bu esaslar dogrultusunda tetkik ve tasdik edecek ve yapilan islemler belgelendirilerek muhafaza edilecektir.

Ilgili idarelerin talepleri halinde ve Bakanligimiz ilgili birimlerinin denetimlerinde bu belgelerin ibraz edilmesi sarttir.

14-Yapi denetim kuruluslarinin, 4708 sayili Kanun ve Kanuna dayali olarak çikartilan yönetmelikte belirtilen görevleri disinda proje ve mimarlik/mühendislik hizmetlerini karsilamaya yönelik girisimleri ve/veya yönetmeligin 14.maddesinde belirtilen asgari hizmet bedeli oranlarindan daha düsük bedellerle (tenzilatla) denetim görevlerini üstlendikleri anlasilmaktadir.

Bakanligimizca gerekli denetimler baslatilmis olup, Ilgili Idarelerce de Mal sahibi ile yapi denetim kurulusu arasinda aktedilen “Yapi Denetim Hizmet Sözlesmesi”nin 3. Ve 4. Maddesi hükümlerinin, yönetmeligin 14.maddesi sartlari ile uyumunu denetlemeleri gerekmektedir.

Ayrica vergi, Sosyal güvence (Sigorta-Bag-Kur) yapi ve malzeme standartti ile ilgili gerekli denetim ve kontrollerin yapilmasi için ilgili Bakanliklarla yazismalar yapilacaktir.

15-12.02.2002 tarih, 4-1135 sayili genelgemizin 16.nci maddesinde; Yapi denetim kuruluslarinin, yapida kullanilan malzeme ve imalatin teknik sartname ve standartlara aykiri olduklarini belirledikleri takdirde durumu bir rapor ile ilgili idareye ve Il Sanayi ve/veya Ticaret Müdürlüklerine bildirmek mecburiyetinde oldugu, 12.02.2002 tarih, 4-1136 sayili genelgemizde de standartlara uygun yapi malzemesi kullanilmasi, proje ve sartnamelere uyulmasinin zorunlu oldugu talimatlandirilmisti.

Ancak proje ve uygulama asamasinda standart ve normlara uygun olmayan düsük kalite ve yogunlukta malzeme kullanildigi, sartnamelere ve yönetmeliklere yeterince uyulmadigi anlasilmaktadir.

Ilgili idarelerin kanun ve yönetmeligin amir hükümleri geregi yetki ve sorumluluklarini kullanarak gerekli islemleri yapmasi gerekmektedir.

16-4708 sayili Kanunun uygulandigi 19 pilot ilde yer alan organize sanayi bölgeleri ile serbest bölgelerde insa edilecek yapilar 4708 sayili Kanun hükümlerine göre yapi denetimine tabidir.

Bu bölgeler, planlama ve alt yapi isleri bakamindan Yapi yaklasik maliyetine esas Teblig’de dördüncü sinifa dahil edilmistir. Dolayisiyla bu bölgelerde insa edilecek yapilar, karakteri itibariyla hangi sinifa giriyor ise (idare binasi, depo, ticari büro v.s.) o siniftan degerlendirilecektir. Bu bölgelerde insa edilecek tek katli çelik kontriksiyon ve/veya betonarme agir prefabrike binalar, Tebligin üçüncü sinifinda bulunan endüstri yapilari kapsaminda degerlendirilecek ve bu tür yapilarda yükseklige dayali alan artirimi yapilmayacaktir.

17-YIBF belgelerinde denetçilik görevi yüklenen Denetçi mimar/mühendislerin istifa veya diger nedenlerle isten ayrilmasi durumlarinda, ilgili idarelerce ayrilma tarihi itibariyle yapi durum tespit tutanaginin tanzim edilerek Yapi Denetim Komisyonu Baskanligina göndermeleri gerekmektedir. Bu tutanaklar Bakanligimiza intikal edene kadar, yapilarin denetimsiz kalmamasi ve kuruluslarin yeni YIBF taleplerinin karsilanabilmesi, yapi denetim kuruluslari tarafindan ekli forma göre düzenlenen tutanaklarin Bakanligimiza intikali ile gerçeklestirilecektir.

18-Denetçi mimar/mühendis oldugu halde, YIBF belgelerinde proje müellifligi üstlenmis oldugu tespit edilen elemanlarin;

A)Sirket ortagi denetçi mimar/mühendis ise: Hisse devrini gerçeklestirmesi ve T.Tic.Sicil Gazetesinde ilani, Denetçi mimar/mühendis noter kanaliyla istifasi,

B)Denetçi mimar/mühendis ise: Denetçi mimar/mühendisin noter kanaliyla istifasi,

C)Sirket ortagi ise: Hisse devrini gerçeklestirmesi ve T.Tic.Sicil Gazetesinde ilani,

D)Müellifligi üstlenilen projenin geri çekildiginin ilgili idarece yazili teyidinin yapilmasi,

(A-B-C-D) maddelerinden ilgilinin durumuna uyan husus gerçeklestirilmeden görevli oldugu Yapi denetim firmasina YIBF verilmeyecegi,

E)Denetçi mimar/mühendislerin proje müellifligini geri çekmesi ve ilgili idarelerce teyidinin yapilmasi durumunda, eski YIBF belgesi iptal edilerek, yeni belge verilecektir.

19-Yapi denetim kurulusunun, denetçi mimar/mühendisin, yardimci kontrolun denetledikleri insaat alani toplamindan,

a) Yapi için; Hizmet sözlesmesi 9 ncu madde birinci paragrafinda belirtilen raporun idare tarafindan onayi. Veya yapi ile ilisiginin kesildigi tarihten itibaren; ilgili idarece düzenlenen sicil raporunun (yardimci kontrol için sicil düzenlemeyecektir.)

b) Mal sahibi (yapi sahibi) ile Yapi Denetim Kurulusunun aralarinda akdettikleri sözlesmenin feshinin,

c) Ilgili idaresince yapinin kanun, yönetmelik ve teknik sartnamelere uygun olarak bitirildigini teyit eden yazinin,

herhangi birisinin Yapi Denetim Komisyon Baskanligina gönderilmesi halinde düsüs saglanacaktir. Denetçi veya yardimci kontrol elemanlarinin istifa veya iliskileri kesilerek baska YD Kurulusunda görev almalari halinde Denetim yetkileri (O) dan baslayacaktir.

20-Ilgili idarelerin sicil raporunu düzenlerken Bakanligimiz tarafindan onaylanip, Idarelere Yapi Denetim Kurulusu tarafindan ulastirilan Yapi izin belgesi formlarinin (YIBF) sag üst kösesinde bulunan (tarih kisminin hemen altinda) YIBF numarasini ilgili sicil raporlarina ilave etmeleri gerekmektedir.

21-Imar Kanunu ve buna dayali yönetmelige göre alinan ruhsatlarla ilgili olarak fenni mesuliyet görevi alan mimar ve mühendislerin, denetçi mimar/mühendis olarak, hizmet sözlesmesi düzenleyerek denetim hizmetine baslamis bir kurulusta görev aldiklari tarihten, henüz hizmet sözlesmesi yapmamis bir kurulusta görev almalari halinde ise kurulusun yaptigi ilk hizmet sözlesmesini mütakiben düzenlenen YIBF belgesi onay tarihinden itibaren fenni mesuliyet görevlerini birakmalari gerekmektedir.

4708 sayili yasanin ve ilgili yönetmeligin Denetçi mimar ve/veya mühendislerin yasak ve taahhüt hükümleri; görev aldiklari YD Kurulusunun yaptigi ilk hizmet sözlesmesini mutakiben düzenlenen YIBF onay tarihinden itibaren basliyacaktir. Bu tarihe kadar geçen süre içinde denetçilerin mesleki ve insaat isleri ile ilgili ticari faaliyetlerde bulunmalari istifa en veya ilisik kesme yolu ile YD Kurulusundan ayrilmalari halinde (3) aylik yasaklama süresinin uygulanmamasi, yapim faaliyeti bulunmadigindan tespitlerinde bu süre içinde yapilmamasi gerekmektedir.

22-Sirket ortagi ve/veya sirket ortagi denetçi mimar/mühendisin istifa veya diger gerekçelerle Yapi denetim kurulusundan ayrilmalari halinde hisse devirlerini yönetmelikte belirlenen mimar/mühendis statüsündeki kisi ve/veya kisilere yapmasi ve bu islemin Sanayi ve Ticaret Bakanliginin 18.12.1988 tarih ve 10507 sayili talimat yazisi çerçevesinde Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ilaninin saglanmasi ve Ticaret Sicil Gazetesinin Bakanligimiza verilmesi gerekmektedir.

23-4708 sayili Kanun ve ilgili yönetmelik çerçevesinde; “Yapi denetim kurulusu, ayrilan denetçi mimar veya mühendislerin yerine 30 gün içinde yeni denetçi mimar ve mühendisi görevlendirmedigi takdirde ilgili idarece yapi tatil tutanagi düzenlenir.” Hükmüne amirdir.

Ilgili Yapi denetim kuruluslarinca belirlenen süre içinde gerekli eleman takviyesi yapilmadigi takdirde kanun ve yönetmelik hükümlerin uygulanacagi, bu sürede yapinin denetimsiz kalmamasi için, özellikle yapi denetçisi kontrol elemaninin istifa ve/veya ayrilmasi halinde kesinlikle kurulustaki diger yapi denetçisi elemanin geçici olarak görevlendirilmesi, gerekmektedir. Yönetmeligini 5.maddesi geregi sistemi olusturan eleman eksikligi nedeniyle istifa veya ayrilma nedeniyle eleman takviyesi gerçeklestirilmeden Yapi denetim kuruluslarina yeni isleri ile ilgili (YIBF) yapi izin belge formu verilmeyecektir.

24-TS 10970 Yapi Kullanma Izin Belgesinin açiklamalar bölümünde belirtilen hüküm çerçevesinde; ilgili idareler tarafindan Yapi Ruhsatlarinin onayli bir örnegi ilgili meslek odasina gönderilecektir.

Talep halinde Yapi Denetim Kuruluslari tarafindan da Yapi Ruhsatlarinin birer sureti ilgili meslek odasina verilebilecektir.

25-Proje müelliflerince yapilan projeler Yapi Denetim Kurulusu tarafindan kontrol edilip mesuliyeti üstlenildiginden, bu projeler, Kanunun 2.nci maddesi (a) bendi geregi, ayrica Mühendis ve Mimar Odalari vize ve onayina tabi tutulmayacaktir.

26-Yapi Denetim Kuruluslari, ilgili meslek odasinca her yil için yenilenmis büro tescil belgesi bulunmayan proje müelliflerinin projelerini kabul etmeyecektir. Ilgili idarelerde bu kontrolu yapilacaktir.

27-13.07.2000 tarihinde yayimlanan “Tip Imar Yönetmeligi”nin 57.nci maddesi 5.nci bendi geregince Yapi denetim kuruluslari; proje müelliflerinden; yasal mevzuata aykiri uygulamalari nedeniyle süreli olarak haklari kisitlanan müelliflerin bu durumunu denetlemek üzere ilgili meslek odasinca düzenlenen, meslek adaminin O andaki durumunu gösterir, her proje için isin adi yazili belgeyi ayrica isteyecektir. Bu mesleki denetim hizmeti için proje müellifleri ve/veya yapi denetim kuruluslari yapi sahibinden bir bedel talebinde bulunmayacaktir.

28-4708 sayili Yapi Denetim Kanunu ve bu kanuna dayali olarak çikartilan Yapi Denetimi Uygulama Usul ve Esaslari Yönetmeliginin ilgili hükümleri geregi yapi sorumlulugunu üstlenen Yapi Denetim Kuruluslari ve denetçi mimar ile denetçi mühendislerin belgeleri gerekli denetim ve kontrol sonucu Bakanligimizca verilmektedir.

Ayrica, Denetlenecek yapiya iliskin teknik bilgiler ile yapinin denetimini üstlenecek denetçi mimar/mühendis ve yardimci kontrolün kisisel bilgileri ve imzalarini tasiyan yapi denetim kurulusunca imzali form Bakanligimizca tasdikli “Yapiya Iliskin Bilgi Formu” ekinde idarelere intikal ettirilmektedir.

Bu nedenle ilgili idarelerce TS 8737 Yapi Ruhsat Formu’nun “80, 81, 82, 83, 84 ve 85” bölümü ile TS 10970 Yapi Kullanma Izin Belgesinin “81, 82, 83, 84, 85 ve 86” bölümü doldurulmayacaktir.

29-Hizmet bedellerinin ödenmesi ile ilgili 11.02.2002 tarih, 4-1135 sayili genelgemizin 12. Ve 13.ncü maddelerinde gerekli açiklamalar yapilmisti. Ancak is bitimi asamasindaki hizmet bedelinin ödenmesinde bazi sorunlar yasandigi belirtilmektedir. Is bitimi akabinde, yapi denetim kurulusu yapinin tamamen bitirildigini belirten ve denetçi mimar ve mühendisler tarafindan imzali raporu ilgili idareye verecek. Ilgili idare tarafindan da insaatin tamamlandigina dair tutanak tutularak Yapi Kullanma Izni beklenmeden hakedis ödemesi yapilacaktir.

Uygulamada yukarida belirtilen esaslara uyulmasi, konu ile ilgili çalisma ve denetimlerin bu yaklasimla yürütülmesi, Genelgemizin Iliniz dahilindeki tüm kaymakamliklara, belediyelere, Bayindirlik ve Iskan Müdürlügüne, Organize Sanayi Bölge Müdürlügüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlügüne duyurulmasini bilgilerinize arz geregini rica ederim.

Prof.Dr.Abdülkadir AKCAN

Bakan

DAGITIM:                 Bilgi:
Geregi: Içisleri Bakanligina
Pilot 19 Il Valiligi      Sanayi Ticaret Bakanligina
TMMOB                 Çalisma ve Sosyal Güvenlik Bakanligina
Teftis Kurulu Baskanligina
Yüksek Fen Kuruluna
TAU Genel Müdürlügüne
YD.Kuruluslarina
(WEB Sayfamizdan alacaklar)

TESPIT TUTANAGI

YIBF No:.......................:
Ilgili Idare (Belediye/Valilik) :
Yapi Ruhsat Tarihi ve Nosu :
Yapinin Adresi :
Pafta/Ada/Parsel Nolari :
Yapi Insaat Alani (m2) ve Cinsi :
Yapi Sahibi :
Yapi Denetim Kurulusunun Unvani :
Tespit Tarihi :

....../....../2002 tarihi itibariyle

Isin Tanimi (Yapi Bölümü) Gerçeklesme Orani %

a) Su basman (20)
b) Tasiyici sistem (40)
c) Sivaya hazir durum (20)
d) Kalan bölüm (20)

Yapinin Gerçeklesme Durumu Ile Ilgili Açiklama:

...../..../......... tarihi itibariyle yukarida özellikleri belirtilen yapinin gerçeklesme oran yüzde ..................’dur.

Is bu tutanak ....../......./............ tarihinde yapinin sorumlularindaki degisiklik sebebiyle üç nüsha olarak düzenlenmistir.

DÜZENLEYENLER

Denetçi görevinden ayrilan:    Denetçi görevi alan :
Adi Soyadi :                                          Adi Soyadi :
Denetçi Mim./Müh.                             Denetçi Mim./Müh.
Imza Imza

Yapi Denetim Kurulusu 
Firma Ismi :
Imza:
Kase:    

.................................. tarih ve ................... sayili yazimiz ile ilgili Idareye tespit talebi yapilmistir. Yazi fotokopisi ektedir.