T.C.
BAYINDIRLIK VE ISKAN
BAKANLIGI
Yapi
Denetimi Komisyonu Baskanligi
ANKARA
SAYI : B.09.0.YDK.0.00.00.00/
KONU: Yapi
Denetimi
PILOT 19 IL VALILIGINE
IÇISLERI BAKANLIGINA
SANAYII VE TICARET BAKANLIGINA
ÇALISMA VE SOSYAL GÜVENLIK BAKANLIGINA
13 Agustos 2001 tarihinden itibaren yürürlüge giren,
4708 sayili Yapi Denetimi Hakkinda Kanun’un uygulamasinda meydana gelen
tereddütlerin giderilmesi için asagidaki açiklamalara ihtiyaç duyulmustur.
1- TS 8737 “Yapi Ruhsati” ve TS 10970 “Yapi Kullanma Izin Belgesi” Formlarinin,
13 Agustos 2001 tarihinde yürürlüge giren 4708 Sayili Yapi Denetimi Hakkinda
Kanun’un amir hükümleriyle bazi kisimlarda uyum saglamadigi anlasilmistir.
Bu nedenle;
a) Denetlenecek yapiya iliskin teknik bilgiler ile
yapinin denetimini üstlenecek denetçi mimar/mühendis ve yardimci kontrolün
kisisel bilgileri ile imzalarini tasiyan, yapi denetim kurulusunca imzali form,
Bakanligimizca tasdikli “Yapiya Iliskin Bilgi Formu” ekinde idarenize intikal
ettirilecektir.
Bu nedenle denetçi mimar/mühendis ve yardimci kontrol
elemanlarinin “Yapi Ruhsati”nin 85 nci ve “Yapi Kullanma Izin Belgesi”nin 86
nci bölümlerini imzalamalarina gerek bulunmamaktadir.
Bu elemanlardan taahhütname, imza beyani, nüfus
cüzdani, ikametgah v.b. gibi belgeler istenmeyecektir.
Sadece Yapi denetçisi insaat mühendisi ve yardimci kontrol elemanlarindan ikametgah belgeleri istenecek ve yapim süresince bu
belgelerin kontrolleri idareler tarafindan yapilacaktir.
b) Yapi Ruhsati ve Yapi Kullanma izin belgesinin Yapi
Denetim Kurulusu ile ilgili bölümleri; 4708 Sayili yasanin (2 -b) ve ilgili
yönetmeligin 7 nci maddesi geregince; Kurulusu temsilen denetçi mimar veya
insaat mühendisi tarafindan imzalanacaktir.
2- 3194 sayili Imar Kanununun 29 uncu maddesine göre ruhsat süresi 5 yil olarak
belirlenmistir. Ruhsat süresi ile yapi süresinin ayni anlamda degerlendirilmesi
söz konusu olmayip, yapim süresi yapinin niteligine, büyüklügüne, teknolojik
özelliklerine ve finansina göre degisebilmektedir. Bu nedenle yapi süresi, yapi
sahibi ile müteahhit arasinda yapilacak sözlesme
hükümleri içinde belirlenir ve yapi denetim bedeli de bu süre dikkate alinarak
hesaplanir.
3- Yapi denetim kurulusunun, yapi denetimini üstlendigine dair taahhütname ile
Kanun’un (2-b) maddesi ile yönetmeligin 12 nci maddesinde belirtilen “Yapi
Denetimi Hizmet Sözlesmesi”nde noter tasdiki sarti aranmayacaktir.
4- Yapi Ruhsati verme yetkisine haiz Idarelerin ve Yapi Denetim Kuruluslarinin,
4708 sayili Yapi Denetimi Hakkinda Kanunun uygulanmasi ve bu kanun ile ilgili
imar uygulamalarindaki sorunlarla ilgili tüm yazili basvurularini Valiliklere
(Bayindirlik ve Iskan Müdürlügü) yapmalari
gerekmektedir. Bayindirlik ve Iskan Müdürlüklerimizin
konuyu çözümleyememesi durumunda; 4708 sayili Kanun ve Uygulama Yönetmeligi ile
ilgili hususlari, Yapi Denetim Komisyonu Baskanligina, 3194 sayili Imar Kanunu
ve uygulamalari ile baglantili konulari, Teknik Arastirma ve Uygulama Genel
Müdürlügü, Imar Uygulama Daire Baskanligina iletmeleri gerekmektedir.
Bugüne kadar, Idareler, Denetim Kuruluslari, özel ve tüzel kisiler tarafindan
Yapi Denetim Komisyon Baskanligimiza iletilen yukarida belirtilen konularla
ilgili basvuru dilekçeleri, Bakanligimiz ilgili birimlerinden görüs ve teyit
alinarak genelgemizle çözümlenmektedir. Genelgemiz ayrica Yapi Denetim Komisyon
Baskanliginin http://ydk.bayindirlik.gov.tr adresli web sayfasinda
yayinlanmaktadir.
5- 4708 sayili Kanunun 1.nci maddesi (J) bendinde, “Yapi Müteahhidi” tanimi
yapilirken “..... ilgili
meslek odasina kayitli, gerçek ve tüzel kisiyi.” Ifadesi bulunmaktadir. Kanunun
bu amir hükmü geregi, yapinin müteahhitligini üstlenen Ticari firmalardan
kurulus “amaç” maddesinde “yapi müteahhitligi” kaydi veya Ticaret Odasi “yapi
müteahhitligi” meslek kaydi istenecektir.
6- Kanunun 7 nci maddesi, Yönetmeligin 16 nci maddesi geregince, denetçi mimar/
mühendisler ile Yapi Denetim kuruluslarinin sicil raporlari.
a) Büyüksehir Belediyelerinde:
1.nci Sicil amiri; Fen Isleri Müdürü ve/veya Imar Sube
Müdürü,
2.nci Sicil amiri; Fen Isleri Daire Baskani ve/veya
Imar Daire Baskani
b) Diger Belediyelerde:
1.nci Sicil amiri; Fen Isleri Müdürü ve/veya Imar Sube
Müdürü,
2.nci Sicil amiri; Belediye Baskani veya Belediye
Baskan Yardimcisi,
tarafindan doldurulup, ilgilinin görev ve ünvanlari
belirtilerek imzalanacaktir.
7- Yönetmeligin 12 nci maddesinde yeralan Hizmet Sözlesmesinin, yönetmelik eki
örnek-8 de belirtilen asgari sartlari tasimasi öngörülmekte olup, ancak gerekli
görülen hükümler eklenebilecektir.
8- Imar plani ile belirlenen kattan az yapilmak istenen yapilarin; projeleri
imar durumuna göre yapilmak kaydiyla, yapinin denetim hizmet bedeli, yapi
ruhsatina baglanan katlar (bodrum katlari dahil)
üzerinden hesaplanacaktir.
9- Bilindigi gibi tip imar yönetmeligine göre yapilarda tasiyici unsuru
etkileyen ve/veya insaat alanini ve ruhsat eki projeleri degistiren esasli
tadilatlar ruhsata tabidir. 4708 sayili Kanun geregince denetime tabi yapilarda
da, esasli tadilatlar; (onarimlar); kat ilavesi, insaat alaninin
degistirilmesi, tasiyici sistemin güçlendirilmesi, yapinin veya bagimsiz
bölümün karakterinin, kullanim amacinin degistirilmesi ruhsata tabidir.
10- Ruhsatsiz olarak yapilmis veya herhangi bir nedenle (esasli tadilat gibi)
yeniden ruhsat alinmasi gereken, kismen veya tamamen insa edilmis olan yapilarin
denetim ücretlerinin hesabinda, asagida belirtilen ücret sistemi
uygulanacaktir.
a) Ruhsatsiz olarak baslanmis bir yapinin mevcut durumunun incelenmesi, gerekli
ise yeniden röleve ve plan çizilmesi, yapinin betonarme hesaplari ile, deprem hesaplarinin yeniden yapilmasi, etüt, deney ve
testlerin yapilmasi, özetle yapinin güvenliginin ortaya çikarilmasi için
gereken tüm islemler, yapi denetim kuruluslari ile mal sahipleri arasinda
yapilacak özel hizmet sözlesmeleri ile belirlenecektir.
b) Bu incelemeler sonucunda yapinin güçlendirilmesi
gerekli ise, yapi denetim kuruluslarinca, yapi sahibine güçlendirmede izlenecek
genel kurallar hakkinda bir rapor verilecek ve proje müellifi ile anlasilarak
güçlendirme projesi hazirlanmasi istenecektir.
Güçlendirme projesi hazirlanmis bir yapinin denetim
ücreti ise “Yapi Denetim Uygulama Yönetmeligi”nin 14.maddesinde belirtilen
esaslara göre hesaplanacaktir.
c) Mevcut yapiya ilave katlar da yapilmasi gerekiyor
ise bu durumda yapinin güvenliginin incelenmesi için (a) bendi esaslari
uygulanacak, güçlendirme gerekli ise (b) bendi esaslarina göre hazirlanacak
güçlendirme projesi maliyetlerine ilave katlarin maliyetleri de dahil edilerek bulunacak kesif bedeli esas alinacak ve 14
ncü madde esaslari uygulanacaktir.
11- 4708 sayili Kanunun amaci olan yapida can ve mal güvenligini saglamak;
ancak kanunun kapsamina giren bütün yapilarda uygulanmasi ile mümkün
olabilecektir. Dolayisiyla Idarelerin, kaçak yapilasmayi önleyici tedbirlerini
bir kez daha gözden geçirmeleri ve hiç tereddüt etmeden yasal yetkilerini
kullanmalari ve kesinlikle kaçak olarak insa edilen yapilara hiçbir altyapi
hizmetini tesis etmemeleri gerekmektedir.
12- Uygulama Yönetmeliginin 15 nci maddesinde “Düzenlenen hakedis raporu, yapi
sahibi ve ilgili idarenin yetkili birimince onaylandiktan sonra bedeli en geç 7
gün içerisinde yapi denetim kurulusuna ödenir.” hükmü yeralmaktadir. Ilgili
Idarenin, Mal sahibi ve/veya yapi müteahhidinin, Idareye olan kisisel, emlak,
vergi v.s. gibi borçlarini bu hesaptan tediye etmeleri, bu gibi nedenlerle
hakedisi bekletmeleri veya ödememeleri mümkün degildir.
13- Hizmet bedelinin ilk taksiti, yapi ruhsatinin alinmasini mutakiben Ilgili
Idarece açilan hesaba yatirilmak zorundadir.
Yönetmeligin 15 nci maddesi ikinci paragrafinda “Yapi ruhsatinin alinmasini
müteakip, talebi halinde ilk taksit veya kismi ilk taksit banka teminat mektubu
veya devlet tahvili karsiliginda yapi denetim kurulusuna avans olarak ödenir.
Bu avans ilk hakedisten mahsup edilir. Ve alinan teminat idaresince iade
edilir.” Hükmü bulunmaktadir.
Yönetmeligin 14 ncü maddesi son iki paragrafi
geregince; Hizmet bedelinin ikinci, üçüncü ve dördüncü bölüm taksitleri,
herbiri kendi içerisinde hizmet bedelinin %10’undan az olmamak üzere yapinin
ölçülebilir seviyesi esas alinarak kismi taksit oranlarina bölünebilecektir.
Yapi sahibi taksitini veya kismi taksitini pesin
olarak yatirmadan, müteakip bölümün devamina ilgili idarece izin
verilmeyecektir.
14- Kanunun 6 nci maddesi, yönetmeligin 7 nci maddesi geregi; yapi denetim
kuruluslari ile denetçi mimar veya mühendislerinden birinin yapi ile
iliskisinin kesilmesi halinde, Ilgili Idarece yapinin o andaki durumunu
belirleyen tesbit tutanagini, üç is günü içinde düzenleyerek bir kopyasini Yapi
Denetim Komisyonu Baskanligina göndermek mecburiyetindedir.
15- Kültür ve Tabiat Varliklarini Koruma Kurulu tarafindan tescilli olup, kamu
kurum ve kuruluslarina ait olmayan yapilarda 4708 sayili kanunun hükümlerine
tabidir.
16- Kanun’un “Yapi denetim kuruluslari ve görevleri” ana baslikli 2 nci maddesi
(e) bendinde; “............ denetimleri
sirasinda yapida kullanilan malzeme ve imalatin teknik sartname ve standartlara
aykiri olduklarini belirledikleri takdirde, durumu bir rapor ile ilgili Idareye
ve Il Sanayi ve/veya ticaret müdürlüklerine bildirmek” hükmü (f) bendinde ise;
“Is yerinde, is güvenligi ve isçi sagligi konusunda gerekli tedbirlerin
alinmasi için yapi müteahhidini yazili olarak uyarmak, uyariya uymadigi
takdirde durumu ilgili Bölge Çalisma Müdürlügüne bildirmek” hükmü yeralmaktadir.
Idarelerin kontrollerinde titizlikle bu konularin takipçisi olmalari
gerekmektedir.
17- Arsa sahibi (mal sahibi) tarafindan kendi ikametgahi için
ruhsatli veya ruhsatsiz olarak yapilmis ve bitirilmis ikamet edilen ancak “Yapi
kullanma izin belgesi” almamis yapilarin denetimi, bu genelgenin 10 ncu maddesi
hükümlerine göre yapilacagi, bu durum ve sarttaki yapilara yapi kullanma izin
belgesi verilmesi asamasinda, 12.11.2001 tarih ve 555 sayili genelgemizin 9
uncu maddesindeki mal sahibinin müteahhitligi üstlenmesi durumunda istenilecek
Ticaret Odasi kaydi ile vergi mükellefi olmasi kaydi aranmayacak sadece yapinin
müteahhitligini üstlenmis olduguna dair noterden taahhütname vermesi
istenecektir.
18- Kanun’un 2 nci maddesi (a) bendinde; “........
yapinin insa edilecegi arsa veya arazinin zemin ve temel raporlari .........”, yönetmeligin 6 nci maddesi (c) bendinde;
“Bakanlikça hazirlanarak 28.06.1993 tarihli ve 393 sayili Genelge ile yürürlüge
konulmus olan Zemin ve Temel Etüdü Raporunun Hazirlanmasina Iliskin Esaslar”a
uygun olarak bir Jeoteknik raporunun olup olmadigini ve temel sisteminin bu
rapora uygunlugunu” amir hükümleri yeralmakta olup, ilgili idarelerce
istisnasiz tüm yapilarda “Zemin ve Temel Etüdü Raporunun hazirlanmasina Iliskin
Esaslar”a uygun olarak hazirlanmis Jeoteknik rapor istenecektir.
19- 12.11.2001 tarih, 555 sayili genelgemizin, mal sahiplerince, yapi
müteahhitligi üstlenilmesi durumuyla ilgili 9 ncu maddesi (c) bendinde;
“Yapinin müteahhitliginin üstlenildigine dair noter tasdikli taahhütname
vermesi” talimatimiz geregi bazi uygulama hatalarinin ortaya çiktigi
anlasilmistir.
Noter tasdikli taahhütnamelerde; Mal sahibinin, arsaya ait
ada, parsel, Il, Ilçe, Mahalle/Köy bilgileri vermek kaydiyla yapinin proje ve
mahal listesine, bu hususta mevcut teknik ve idari tüzük, yönetmelik, standart
ve sartnameler ile fen ve sanat kurallarina ve yapi sanatinin genel olarak
bilinen kaidelerine uygun olarak yapi müteahhitligini yürütecegini taahhüt
etmesi yeterlidir.
Taahhütnamelerde; Yapinin (m2) si veya maliyeti (kesfi) gibi hususlar
yeralmayacaktir.
Uygulamada yukarida belirtilen esaslara uyulmasi, konu ile ilgili çalisma ve
denetimlerin bu yaklasimla yürütülmesi, genelgemizin iliniz dahilindeki
tüm kaymakamliklara, belediyelere, Bayindirlik ve Iskan Müdürlügüne, Organize
Sanayi Bölge Müdürlügüne ve varsa Serbest Bölge Müdürlügüne duyurulmasini
bilgilerinize arz geregini rica ederim.
Prof.Dr.Abdulkadir AKCAN
Bakan
DAGITIM:
Geregi: Bilgi:
Pilot 19 Il Valiligine
Içisleri Bakanligina
Sanayii
ve Ticaret Bakanligina
Çalisma
ve Sosyal Güvenlik Bakanligina
..../..../2002 YDK.Üyesi :G.BAYSAL
..../..../2002 YDK.Üyesi :T.ÖZER
..../..../2002 Gn.Md.Yrd.YDK.Bsk. : M.ÜNAL
..../..../2002 Müstesar Yrd. : S.Ö.ERBAKAN